Nhiều bất cập trong quản lý thu, chi ngân sách của Nghệ An

Theo đó, cuộc kiểm toán ngân sách địa phương năm 2024 của tỉnh Nghệ An do Kiểm toán nhà nước (KTNN) khu vực II tiến hành từ ngày 10/3/2025 đến ngày 08/5/2025.

Đoàn Kiểm toán đánh giá, năm 2024, Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh Nghệ An đã chỉ đạo quyết liệt các cấp, các ngành triển khai đồng bộ, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu nhằm thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán NSNN năm 2024. Trong đó, tỉnh chú trọng các giải pháp như: đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công; phục hồi và phát triển du lịch; tăng thu ngân sách; phát triển quỹ đất; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho sản xuất - kinh doanh...

Tuy nhiên, qua kiểm toán, KTNN chỉ ra rằng quá trình quản lý, điều hành và sử dụng ngân sách của tỉnh vẫn còn một số hạn chế, thiếu sót cần chấn chỉnh, khắc phục.

Đoàn Kiểm toán cũng phát hiện nhiều “lỗ hổng” trong quản lý thu ngân sách. Điển hình là việc địa phương chưa ban hành đơn giá sản xuất chương trình phát thanh - truyền hình sử dụng NSNN theo quy định, làm cơ sở giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu cung ứng dịch vụ sự nghiệp công.

Trong lĩnh vực thủy lợi, bảng giá dịch vụ công ích vẫn áp dụng từ năm 2019, trong khi chi phí thực tế đã tăng cao, khiến các DN thủy lợi thua lỗ kéo dài và ngân sách phải bù lỗ sau quyết toán. Trung tâm Công nghệ thông tin (Sở Nông nghiệp và Môi trường) thu phí không đúng thẩm quyền, với số tiền 39 triệu đồng.

Công tác chi ngân sách cũng bộc lộ không ít bất cập. Đối với chi đầu tư phát triển, nhiều nguồn vốn không giải ngân kịp, phải hoàn trả ngân sách trung ương hơn 150,4 tỷ đồng kinh phí dự phòng trung ương và nộp trả gần 71,3 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương. Bên cạnh đó, một số huyện chưa nộp trả về ngân sách tỉnh số tiền 189,5 tỷ đồng từ nguồn kinh phí bổ sung có mục tiêu đã thừa nhiệm vụ chi.

Kết quả kiểm toán cũng cho thấy công tác quản lý dự án tại các huyện (cũ) còn nhiều hạn chế. UBND huyện Nam Đàn chưa thẩm định nguồn vốn trước khi trình HĐND phê duyệt chủ trương đầu tư 6 dự án. Huyện Quỳ Châu thẩm định khả năng cân đối vốn cho dự án thuộc chương trình mục tiêu quốc gia chỉ dựa vào tỷ lệ vốn đối ứng của ngân sách địa phương, chưa đủ cơ sở và chưa đúng quy định. Huyện Anh Sơn thẩm định, phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu chưa bảo đảm tỷ lệ đấu thầu qua mạng theo quy định.

Một số huyện chưa ưu tiên trả nợ đọng xây dựng cơ bản trước khi bố trí vốn cho các công trình chuyển tiếp và công trình xây dựng mới.

Công tác lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư và báo cáo kinh tế - kỹ thuật của một số dự án chưa làm rõ phân kỳ đầu tư và kế hoạch vốn bố trí cho từng giai đoạn, gây khó khăn trong việc cân đối nguồn vốn. UBND tỉnh Nghệ An cũng chưa ban hành quy trình thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng đối với các dự án sử dụng vốn đầu tư công và vốn nhà nước ngoài đầu tư công do UBND các cấp quyết định đầu tư.

Công tác lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế, dự toán và quản lý thực hiện hợp đồng qua kiểm toán cho thấy còn nhiều sai sót như: hồ sơ khảo sát, thiết kế một số hạng mục công việc chưa phù hợp với thực tế dẫn đến phải bổ sung, điều chỉnh trong quá trình thực hiện; nhiều dự án còn sai sót trong tính toán khối lượng, khiến giá trị dự toán được duyệt chưa chính xác; một số chủ đầu tư và đơn vị thi công chưa thỏa thuận rõ số lần thanh toán và giai đoạn thanh toán trong hợp đồng; một số gói thầu xây lắp chậm tiến độ so với kế hoạch ban đầu...

Đối với chi thường xuyên, Đoàn Kiểm toán chỉ rõ việc xác định nhu cầu kinh phí chưa chính xác, dẫn đến tồn kinh phí hơn 366,2 tỷ đồng chưa nộp trả ngân sách cấp trên. Địa phương cũng tổng hợp nhu cầu cải cách tiền lương sai, phải giảm trừ và hoàn trả 143,8 tỷ đồng.

Ngân sách cấp tỉnh và cấp huyện còn hỗ trợ cho các đơn vị không thuộc nhiệm vụ chi theo phân cấp với số tiền hơn 5,3 tỷ đồng; một số huyện hỗ trợ các tổ chức xã hội không gắn với nhiệm vụ cụ thể được giao, với số tiền 830 triệu đồng. Bên cạnh đó, một số huyện còn sử dụng dự phòng ngân sách để chi cho một số nhiệm vụ chưa phù hợp quy định của Luật NSNN, với số tiền hơn 2,7 tỷ đồng.

Đáng nói, KTNN phát hiện 15 doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ vốn điều lệ 100%, có vốn chủ sở hữu lớn hơn vốn điều lệ với tổng số tiền chênh lệch 2.269 tỷ đồng. Dù UBND tỉnh đã rà soát nhưng chưa chỉ đạo các doanh nghiệp thực hiện nộp phần chênh lệch này.