Người đấu giá đất ở phải đặt cọc 20-50% giá khởi điểm

Từ ngày 1/7/2027, người tham gia đấu giá đất ở phải nộp tiền đặt trước bằng 20-50% giá khởi điểm, thay vì 10-50% như hiện nay, nhằm hạn chế tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc.

Sáng 20/11, với 475/485 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).

Luật quy định về nguyên tắc, trình tự, thủ tục đấu giá tài sản; hoạt động của đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá; xử lý vi phạm, hủy kết quả đấu giá và bồi thường thiệt hại.

Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về tiền đặt trước khi tham gia đấu giá, đặc biệt đối với quyền sử dụng đất.

Theo luật hiện hành, tiền đặt trước khi đấu giá đất ở từ 5% đến 20% giá khởi điểm. Tuy nhiên, để khắc phục tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, từ tháng 1/2026, Chính phủ đã nâng mức này lên 10-50% theo Nghị quyết 66.11.

Quốc hội chốt tiền đặt trước đấu giá đất ở 20-50%.
Quốc hội chốt tiền đặt trước đấu giá đất ở 20-50%.

Luật mới nâng gấp đôi mức tiền đặt trước tối thiểu, từ 10% lên 20%, giữ nguyên mức tối đa 50%. Như vậy, với thửa đất có giá khởi điểm một tỷ đồng, người tham gia đấu giá đất sẽ phải nộp trước 200-500 triệu đồng, thay vì 100-500 triệu đồng như hiện nay.

Mức tiền đặt trước đối với phần lớn tài sản khác vẫn là 5-20% giá khởi điểm; đất được nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tư là 10-20%.

Theo báo cáo, qua thống kê nhanh tại 16 tỉnh, thành phố, việc áp dụng quy định mới về tiền đặt trước và các biện pháp xử lý vi phạm bước đầu phát huy tác dụng.

Tại Thanh Hóa, sau khi áp dụng mức tiền đặt trước bằng 50% giá khởi điểm, số thửa đất bị hủy kết quả đấu giá do không nộp tiền giảm từ 377 trường hợp năm 2025 xuống 82 trường hợp trong 9 tháng năm 2026. Trong khi đó, số thửa đất đưa ra đấu giá tăng từ 1.129 lên gần 3.900 thửa.

Tại Quảng Trị, số trường hợp bị hủy kết quả đấu giá giảm từ 35 xuống 11.

Từ kết quả trên, Chính phủ đề nghị giữ khung tiền đặt trước như trên, nhằm khắc phục tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, gây tác động tiêu cực đến thị trường bất động sản.

Bên cạnh quy định về tiền đặt trước, luật cũng bổ sung các biện pháp xử lý đối với người trúng đấu giá vi phạm nghĩa vụ thanh toán hoặc từ chối kết quả trúng đấu giá.

Theo Điều 58, người từ chối kết quả trúng đấu giá hoặc từ chối ký biên bản đấu giá có thể bị cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm, tùy tính chất, mức độ vi phạm.

Biện pháp này cũng áp dụng đối với người trúng đấu giá quyền sử dụng đất, quyền khai thác khoáng sản vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền trúng đấu giá, dẫn đến quyết định phê duyệt kết quả đấu giá bị hủy.

Người bị cấm không được tham gia đấu giá đối với loại tài sản đó trên phạm vi toàn quốc trong thời hạn bị cấm. Quyết định xử lý phải được gửi đến Bộ Tư pháp và đăng tải trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia.

Trường hợp người trúng đấu giá có hành vi vi phạm dẫn đến kết quả đấu giá bị hủy, người này không được nhận lại khoản tiền đặt cọc.

Trong báo cáo giải trình, Chính phủ cho biết dự thảo đã bổ sung các trường hợp bị cấm tham gia đấu giá nhằm tăng tính răn đe, phòng ngừa việc trả giá cao bất thường rồi từ chối kết quả đấu giá hoặc không thực hiện nghĩa vụ thanh toán.

Luật cũng quy định rõ việc quản lý và hoàn trả tiền đặt trước. Khoản tiền này phải được gửi vào tài khoản thanh toán riêng của tổ chức hành nghề đấu giá tại ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam.

Trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc phiên đấu giá hoặc thời hạn khác theo thỏa thuận, tổ chức hành nghề đấu giá có trách nhiệm hoàn trả tiền đặt trước và tiền lãi nếu có cho người tham gia không trúng đấu giá, trừ các trường hợp không được nhận lại theo quy định.

Người đã nộp hồ sơ và tiền đặt trước hợp lệ nhưng không còn nhu cầu tham gia có quyền rút đăng ký bằng văn bản trước ngày mở phiên đấu giá. Trường hợp này, họ được nhận lại tiền đặt trước nhưng không được hoàn tiền mua hồ sơ mời tham gia đấu giá.

Ngược lại, người đã đăng ký hợp lệ nhưng không tham dự phiên đấu giá mà không thuộc trường hợp bất khả kháng, người bị truất quyền tham dự do vi phạm hoặc người từ chối kết quả trúng đấu giá thuộc các trường hợp không được nhận lại tiền đặt trước.

Đối với người được công bố trúng đấu giá, khoản tiền đặt trước cùng tiền lãi nếu có được chuyển thành tiền đặt cọc để bảo đảm thực hiện hợp đồng hoặc nghĩa vụ mua tài sản.

Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.