Nâng ngưỡng doanh thu tính thuế với hộ kinh doanh: Đơn giản hóa sổ sách, chi phí

Chính phủ vừa giao Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan nghiên cứu nâng mức doanh thu để hộ, cá nhân kinh doanh được lựa chọn áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản từ 3 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng/năm. Đồng thời, nâng mức doanh thu để doanh nghiệp được lựa chọn áp dụng phương pháp tính thuế theo thuế suất nhân với doanh thu lên 10 tỷ đồng/năm.

Giải pháp trên nhằm giải quyết khó khăn của hộ, cá nhân kinh doanh, giảm thời gian, chi phí và giải tỏa tâm lý về tuân thủ pháp luật thuế, kế toán, hóa đơn, đồng thời bảo đảm chính sách đồng bộ, khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên thành doanh nghiệp. Các giải pháp này sẽ được sửa đổi, bổ sung vào Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi), trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, tháng 10/2026.

Ông Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín, cho rằng việc nâng ngưỡng doanh thu lên 10 tỷ đồng/năm để hộ kinh doanh được lựa chọn phương pháp tính thuế theo doanh thu sẽ góp phần tháo gỡ nút thắt về chi phí và thủ tục tuân thủ, qua đó giúp các hộ kinh doanh mạnh dạn mở rộng quy mô.

Theo ông Được, một trong những lo ngại lớn của hộ kinh doanh khi chuyển sang phương pháp tính thuế theo doanh thu trừ chi phí là việc không có đầy đủ chứng từ đầu vào. Khi không tập hợp được đầy đủ chi phí hợp lệ, hộ kinh doanh sẽ gặp khó khăn trong việc xác định thu nhập chịu thuế.

“Thực tế, nỗi lo của phần lớn hộ kinh doanh là không có chứng từ đầu vào, dẫn đến gặp khó khi tính thuế theo phương pháp doanh thu trừ chi phí. Từ đó, có thể phát sinh tâm lý tìm cách né tránh như chia nhỏ doanh thu hoặc tại một địa chỉ thành lập nhiều hộ kinh doanh”, ông Được nói.

Theo ông, nếu cho phép hộ kinh doanh có doanh thu từ 10 tỷ đồng trở xuống được lựa chọn nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu, sẽ góp phần giải tỏa tâm lý e ngại và giảm áp lực tuân thủ.

“Chưa kể, trên thực tế, việc cho phép những hộ kinh doanh có doanh thu từ 10 tỷ đồng trở xuống nộp thuế theo doanh thu chưa chắc số thuế thu được sẽ thấp hơn so với phương pháp tính doanh thu trừ chi phí”, ông Được nhận định.

Ông Được cho biết trước đây đã từng kiến nghị về vấn đề này, bởi khi bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh phải chuyển sang phương pháp kê khai với ngưỡng doanh thu tương đối thấp.

“Mặc dù áp dụng chế độ kế toán đơn giản, nhưng vẫn yêu cầu mức độ tuân thủ cao về pháp luật kế toán cũng như hóa đơn, chứng từ. Điều này là rào cản lớn đối với hộ kinh doanh, đặc biệt là những hộ kinh doanh yếu thế, người lớn tuổi...”, ông Được nói.

Theo ông Được, yêu cầu tuân thủ này không chỉ làm gia tăng chi phí mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý cho hộ kinh doanh, nhất là trong bối cảnh các chế tài xử lý vi phạm về hóa đơn, thuế và các hành vi liên quan ngày càng được quy định chặt chẽ.

“Đây cũng là gánh nặng chi phí tuân thủ cũng như tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý trong bối cảnh chế tài xử lý vi phạm về hóa đơn, vi phạm thuế và các chế tài khác được quy định tại Bộ luật Hình sự năm 2015 rất nghiêm khắc và mang tính răn đe”, ông Được nói.

Ở góc độ Hiệp hội, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam cho biết đã từng kiến nghị tiếp tục áp dụng phương pháp kê khai theo hướng đơn giản. Cụ thể, hộ kinh doanh có thể tự xác định doanh thu thực tế và áp dụng mức thuế theo tỷ lệ phần trăm, chẳng hạn, hoạt động bán hàng chịu tổng thuế khoảng 1,5% (gồm 1% thuế GTGT và 0,5% thuế TNCN), trong khi dịch vụ ăn uống áp dụng mức khoảng 4,5%…

Theo bà Cúc, chính sách này giúp xử lý hai vấn đề. Thứ nhất, hộ kinh doanh sẽ kê khai theo doanh thu thực tế phát sinh, chấm dứt cơ chế khoán doanh thu hay thỏa thuận doanh thu để nộp thuế, qua đó giảm thiểu rủi ro trong quá trình kinh doanh. Thứ hai, cách tính thuế cũng đơn giản hơn khi chỉ cần lấy doanh thu thực tế nhân với tỷ lệ thuế nhất định.

Trong giai đoạn đầu, có thể cho phép hộ kinh doanh lựa chọn phương pháp nộp thuế: tính theo tỷ lệ trên doanh thu, hoặc tính trên thu nhập chịu thuế (doanh thu trừ chi phí hợp lý) với các mức thuế suất 15%, 17% hoặc 20%. Tuy nhiên, cần quy định ngưỡng doanh thu áp dụng ở mức phù hợp, chẳng hạn từ 5 - 7 tỷ đồng/năm và tối đa khoảng 10 tỷ đồng/năm.

Đối với các trường hợp khác, có thể áp dụng phương pháp tính thuế trên thu nhập (doanh thu trừ chi phí hợp lý) nhân với thuế suất nhằm nâng cao trách nhiệm và đảm bảo tính minh bạch. Theo đó, kinh doanh có lãi thì nộp thuế, lãi nhiều nộp nhiều, lãi ít nộp ít, và nếu thua lỗ thì không phải nộp thuế.

“Việc nâng ngưỡng doanh thu để hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được lựa chọn phương pháp nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc theo phương pháp lấy doanh thu trừ chi phí, nhân với thuế suất là giải pháp nhằm đơn giản hóa việc hạch toán, sổ sách, giảm chi phí tuân thủ và giảm thuế cho doanh nghiệp siêu nhỏ”, bà Cúc khẳng định.