Loạt thương hiệu Việt lâu đời rời sàn: Bước lùi đáng tiếc của doanh nghiệp

Khi những thương hiệu lâu đời đồng loạt rời sàn

Gần đây, nhiều doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán đã thông báo không đáp ứng các quy định về công ty đại chúng.

Danh sách những doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện trên xuất hiện nhiều cái tên quen thuộc như Công ty Cổ phần Vinacafé Biên Hòa (HoSE: VCF), Công ty Cổ phần Bibica (HoSE: BBC), Công ty Cổ phần Vang Thăng Long (UPCoM: VTL), Công ty Cổ phần Công trình Công cộng và Dịch vụ Du lịch Hải Phòng (UPCoM: CDH), Công ty Cổ phần Công trình Đô thị Gò Công (UPCoM: MTX)…

Với việc không áp ứng được chuẩn công ty đại chúng, những doanh nghiệp này có khả năng cao sẽ phải rời sàn chứng khoán trong thời gian tới.

Trong số này, đáng chú ý nhất là sự góp mặt của những thương hiệu Việt lâu năm, vốn gắn bó mật thiết với người tiêu dùng nhiều thế hệ. Vinacafé Biên Hòa – thương hiệu cà phê ra đời từ năm 1993, với tiền thân là Nhà máy Cà phê Coronel hoạt động từ 1969; Bibica – một trong những thương hiệu bánh kẹo nổi tiếng, thành lập từ năm 1999, gắn liền với HoSE từ những năm đầu hoạt động; hay Vang Thăng Long – tiền thân là Xí nghiệp rượu nước giải khát Thăng Long (1989), đơn vị sản xuất vang đầu tiên và lâu đời nhất tại Việt Nam.

Việc những thương hiệu gạo cội đồng loạt có khả năng rời sàn đã để lại không ít tiếc nuối cho nhà đầu tư. Đây không chỉ là sự mất mát về mặt hình ảnh đối với thị trường chứng khoán, mà còn phản ánh thực tế: nhiều doanh nghiệp cơ cấu chưa đáp ứng, vận hành kém hiệu quả trên sàn, đặc biệt là trong vấn đề cơ cấu cổ đông. Với tỷ lệ cổ đông cô đặc, cổ phiếu của VCF, BBC hay VTL đều có thanh khoản rất thấp, không thu hút được dòng tiền và hầu như không tạo ra dấu ấn trong giao dịch.

Điều 32 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 và Khoản 11 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán 2019 (gọi chung là “Luật Chứng khoán”) quy định, công ty đại chúng là công ty cổ phần thuộc một trong hai trường hợp, trong đó đáng chú ý là điều kiện: “Công ty có vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng trở lên, có vốn chủ sở hữu từ 30 tỷ đồng trở lên và có tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ”.

TS.Nguyễn Hồng Điệp, CEO, Founder Công ty Cổ phần VICK nhận định, việc các thương hiệu lớn rời sàn là bước đi trái ngược với định hướng phát triển của thị trường chứng khoán – nơi vốn được xem là kênh huy động vốn dài hạn cho doanh nghiệp. Đây là thực tế đáng buồn, song cũng phản ánh quy luật tất yếu của thị trường. Khi một doanh nghiệp không đủ sức cạnh tranh, không nhìn thấy tương lai tăng trưởng hoặc chỉ hài lòng với quy mô hiện hữu, việc rời bỏ sàn chứng khoán trở thành kết cục khó tránh.

Có kẻ đi, cũng có người đến

Ngược lại, trên con đường phát triển, khi một số thương hiệu lớn bị thụt lùi thì sẽ có những thương hiệu mới phát triển lên. Minh chứng là loạt cổ phiếu vừa xuất hiện trên sàn, điển hình như Công ty Cổ phần Vinpearl (HoSE: VPL). Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp đã chuyển từ hệ thống giao dịch UPCoM sang niêm yết tại HoSE, như Công ty Cổ phần Lọc Hoá dầu Bình Sơn (HoSE: BSR), Công ty Cổ phần Đầu tư bất động sản Taseco (HoSE: TAL) hay Ngân hàng TMCP Việt Á (HoSE: VAB).

Trong tương lai gần, thị trường tiếp tục đón nhận các tân binh quy mô lớn với kế hoạch IPO, như Công ty Chứng khoán Kỹ thương (TCBS), Công ty Chứng khoán VPBank (VPBankS), hay Công ty Cổ phần Phát triển Nông nghiệp Hoà Phát (HPA). Những doanh nghiệp này được kỳ vọng sẽ mang lại nguồn năng lượng mới, vừa gia tăng hàng hóa cho thị trường, vừa góp phần nâng cao tính hấp dẫn của chứng khoán Việt Nam.

Không chỉ có những cái tên mới, các doanh nghiệp đã niêm yết cũng nỗ lực tìm cách duy trì vị thế công ty đại chúng. Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) gần đây công bố kế hoạch bán 60 triệu cổ phiếu MBS của Công ty Chứng khoán MB (HNX: MBS) nhằm gia tăng tính đại chúng. Trong khi đó, Công ty Cổ phần Bến xe Miền Tây (HNX: WCS) đã chốt quyền nhận cổ phiếu thưởng với tỷ lệ 20%, nâng vốn điều lệ lên mức 30 tỷ đồng, đáp ứng yêu cầu vốn tối thiểu cho công ty đại chúng theo luật định.

Như vậy, có thể nhận thấy hai xu hướng rõ ràng của thị trường chứng khoán: một mặt là sự rút lui của những doanh nghiệp với thương hiệu lâu đời, mặt khác là sự nổi lên của những tên tuổi mới với mong muốn mở rộng quy mô.

Đây là biểu hiện của quá trình sàng lọc tất yếu, khi sàn chứng khoán không chỉ là nơi huy động vốn mà còn là cơ chế buộc doanh nghiệp phải duy trì chuẩn mực minh bạch, quản trị và hiệu quả hoạt động. Những doanh nghiệp không đáp ứng được tiêu chuẩn sẽ dần bị đào thải, nhường chỗ cho lực lượng mới năng động và có chiến lược phát triển dài hạn.