Loạt chính sách mới có hiệu lực từ tháng 5/2026

Người lao động có thêm "lương hưu bổ sung"

Từ ngày 10/5, Nghị định 85/2026 của Chính phủ về bảo hiểm hưu trí bổ sung bắt đầu có hiệu lực thi hành, nhằm hình thành kênh tích lũy dài hạn bên cạnh chế độ bảo hiểm xã hội hiện hành.

Theo đó, người lao động có thể tham gia chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung trên cơ sở tự nguyện, thông qua thỏa thuận với người sử dụng lao động hoặc trực tiếp với doanh nghiệp quản lý quỹ. Đây không phải là chế độ bắt buộc, cũng không thay thế lương hưu từ bảo hiểm xã hội, mà đóng vai trò bổ sung thu nhập khi người lao động đến tuổi nghỉ hưu.

Mỗi người tham gia sẽ có một hoặc nhiều tài khoản hưu trí cá nhân, nơi ghi nhận toàn bộ khoản đóng góp, kết quả đầu tư và các chi phí liên quan. Khoản tiền tích lũy này được quản lý riêng biệt và chi trả cho người lao động khi đủ điều kiện theo quy định.

Đáng chú ý, nguồn đóng góp không chỉ đến từ người lao động mà còn có thể từ phía người sử dụng lao động, tùy theo thỏa thuận giữa 2 bên. Điều này mở ra khả năng doanh nghiệp sử dụng chính sách hưu trí bổ sung như một công cụ phúc lợi, nhằm giữ chân và thu hút nhân sự.

Ngoài ra, người tham gia còn được hưởng các ưu đãi về thuế đối với phần đóng góp theo quy định pháp luật, qua đó khuyến khích tích lũy dài hạn cho giai đoạn sau khi nghỉ việc.

Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025 và Luật Giám định tư pháp 2025

Hai luật mới bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/5/2026 là Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025 và Luật Giám định tư pháp 2025.

Đối với Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025, một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về thời điểm phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm.  Theo đó, nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm phát sinh kể từ một trong các thời điểm sau đây:

Phương án phá sản tổ chức tín dụng được phê duyệt hoặc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có văn bản xác định chi nhánh ngân hàng nước ngoài mất khả năng chi trả tiền gửi cho người gửi tiền.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có văn bản đình chỉ hoạt động nhận tiền gửi của tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt và tổ chức tín dụng đó có lỗ lũy kế lớn hơn 100% giá trị của vốn điều lệ và các quỹ dự trữ theo báo cáo tài chính đã được kiểm toán gần nhất.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có văn bản thông báo cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi về việc trả tiền bảo hiểm theo quy định tại khoản 2 Điều 36 Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025 (Trả tiền bảo hiểm để bảo đảm an toàn hệ thống, trật tự, an toàn xã hội).

Đối với Luật Giám định tư pháp 2025, một trong những thay đổi có thể kể đến là về thời hạn giám định tư pháp. Theo đó, thời hạn giám định tư pháp đối với các trường hợp bắt buộc phải trưng cầu giám định tư pháp được thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng hình sự.

Trong khi đó, thời hạn giám định tư pháp đối với các trường hợp không thuộc trường hợp nêu ở trên tối đa là 2 tháng; trường hợp vụ việc giám định có tính chất phức tạp hoặc khối lượng công việc lớn thì thời hạn giám định tối đa là 03 tháng; trường hợp vụ việc giám định có tính chất đặc biệt phức tạp hoặc khối lượng công việc đặc biệt lớn thì thời hạn giám định tối đa là 4 tháng.

Bộ, cơ quan ngang Bộ quản lý chuyên môn về lĩnh vực giám định tư pháp căn cứ tính chất chuyên môn của lĩnh vực giám định, thời hạn giám định tối đa nêu tại khoản này để quy định thời hạn giám định tư pháp cho từng loại việc cụ thể.

Thu tiền điện sai quy định, chủ nhà có thể bị phạt đến 30 triệu đồng

Từ ngày 25/5, Nghị định 133/2026 của Chính phủ quy định về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực có hiệu lực, trong đó có điểm mới đáng chú ý là tăng mạnh mức xử phạt đối với hành vi thu tiền điện của người thuê nhà, thuê phòng trọ cao hơn quy định.

Cụ thể, Nghị định quy định phạt tiền 20-30 triệu đồng đối với người cho thuê nhà thu tiền điện của người thuê cao hơn mức quy định, trong trường hợp mua điện theo giá bán lẻ điện phục vụ mục đích sinh hoạt. Như vậy, chủ nhà có thể bị xử phạt đến 30 triệu đồng nếu áp dụng giá điện sinh hoạt nhưng thu vượt mức quy định.

Ngoài ra, Nghị định quy định phạt tiền 3-5 triệu đồng đối với hành vi cản trở người có thẩm quyền kiểm tra việc sử dụng điện; phạt 3-5 triệu đồng đối với hành vi sử dụng phương tiện, thiết bị hoặc có hành vi khác làm hư hỏng, gây sự cố hệ thống điện của bên bán điện; phạt 5-8 triệu đồng đối với hành vi tự ý lắp đặt, đóng, cắt, sửa chữa, di chuyển, thay thế các thiết bị điện và công trình điện của bên bán điện.

Chứa chấp người sử dụng thuốc lá điện tử bị phạt tới 10 triệu đồng

Có hiệu lực từ ngày 15/5, Nghị định 90/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, trong đó Điều 26 quy định mức phạt với hành vi phạm quy định về sử dụng, chứa chấp thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Chính phủ quy định phạt tiền 3-5 triệu đồng đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; phạt tiền 5-10 triệu đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình (trừ trường hợp người chứa chấp là ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người vi phạm).

Biện pháp khắc phục hậu quả được Chính phủ đưa ra là buộc tiêu hủy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đối với hành vi nêu trên.

Nghị định cũng quy định rõ các hành vi vi phạm trong hoạt động bán và cung cấp thuốc lá. Theo đó, các điểm bán không treo biển thông báo "không bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi" sẽ bị phạt 1-3 triệu đồng.

Mức phạt 3-5 triệu đồng được áp dụng với nhiều hành vi như: Trưng bày quá một bao, một tút hoặc một hộp của mỗi nhãn hiệu thuốc lá tại điểm bán lẻ; bán hoặc cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi; kinh doanh thuốc lá không có nhãn hoặc không in cảnh báo sức khỏe theo quy định.

Với các vi phạm nghiêm trọng, cơ sở kinh doanh còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động 1-3 tháng. Đồng thời, các sản phẩm thuốc lá vi phạm sẽ bị buộc thu hồi, loại bỏ yếu tố sai phạm; nếu không thể khắc phục thì phải tiêu hủy theo quy định.

Sử dụng dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời trên ứng dụng định danh quốc gia VnelD

Nghị định số 88/2026/NĐ-CP ngày 28/3/2026 của Chính phủ nêu rõ, các cơ quan, đơn vị trong hệ thống giáo dục quốc dân theo thẩm quyền có trách nhiệm chuẩn bị, xây dựng hệ thống công nghệ hoặc sử dụng dịch vụ của các nhà cung cấp phục vụ việc tạo lập, báo cáo dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời theo quy định.

Dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời sau khi được tiếp nhận, lưu trữ hợp lệ trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo sẽ được chia sẻ, liên thông tích hợp tự động trên ứng dụng định danh quốc gia VNelD. Các cá nhân có quyền khai thác dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời của bản thân đã được tích hợp trên ứng dụng định danh quốc gia để sử dụng tương đương cho các loại văn bản giấy liên quan.

Nghị định số 88/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 15/5/2026.