Không gian mới, kiến tạo những động lực tăng trưởng mới

Từ không gian địa lý đến không gian kinh tế mới

Sự hình thành tỉnh Quảng Trị mới mở ra một chương phát triển có ý nghĩa đặc biệt. Đây không chỉ là sự thay đổi về quy mô địa giới hành chính, mà quan trọng hơn là sự mở rộng không gian phát triển kinh tế, gia tăng quy mô nguồn lực và tạo lập những liên kết phát triển mới.

Trong bối cảnh mới, điều chỉnh Quy hoạch tỉnh được phê duyệt tại Quyết định số 719/QĐ-UBND ngày 27/2/2026 đã đặt nền tảng cho tầm nhìn phát triển dài hạn, hướng tới năm 2030 Quảng Trị có trình độ phát triển thuộc nhóm khá của cả nước, cơ cấu kinh tế cơ bản là công nghiệp – dịch vụ; đến năm 2050 trở thành một trong những động lực phát triển của khu vực Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung,  tiếp tục cụ thể hóa yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển, tạo sự liên kết giữa các vùng, các cực tăng trưởng, các hành lang kinh tế và các trung tâm động lực.

Đó là tư duy phát triển từ “khai thác lợi thế” sang “kiến tạo lợi thế”; từ phát triển từng địa bàn, từng ngành riêng lẻ sang hình thành một hệ sinh thái kinh tế có tính liên kết cao.

Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Trị lần thứ I, nhiệm kỳ 2025–2030 cũng xác định mục tiêu đưa Quảng Trị trở thành cực tăng trưởng mới của khu vực miền Trung, với tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 9–10%/năm trong giai đoạn 2026–2030 và tổng vốn đầu tư thực hiện trên địa bàn khoảng 500.000–520.000 tỷ đồng.

Những mục tiêu đó cho thấy một yêu cầu rõ ràng: Quảng Trị phải tạo ra một không gian đủ lớn, đủ kết nối và đủ sức hấp dẫn để thu hút những dòng vốn mới, công nghệ mới và những nhà đầu tư chiến lược mới.

Ba hành lang – bảy cực tăng trưởng – bốn trụ cột

Điểm nổi bật trong tư duy quy hoạch mới là không gian phát triển được tổ chức theo hướng liên kết đa chiều, trong đó các hành lang kinh tế trở thành những “mạch máu”, các cực tăng trưởng là những “đầu tàu”, còn các ngành kinh tế trọng điểm là những “động cơ” tạo ra tăng trưởng. Trên nền tảng đó, Quảng Trị định hình cấu trúc phát triển với 3 hành lang kinh tế, 7 cực tăng trưởng và 4 trụ cột phát triển, tập trung vào năng lượng, logistics, du lịch và nông nghiệp xanh.

Đây không phải là bốn lĩnh vực phát triển độc lập. Năng lượng tạo nền tảng cho công nghiệp; logistics kết nối sản xuất với thị trường; nông nghiệp xanh cung cấp nguồn nguyên liệu và các sản phẩm có giá trị gia tăng; du lịch khai thác những giá trị đặc biệt về thiên nhiên, văn hóa, lịch sử và hòa bình.

Khi được kết nối với công nghiệp chế biến sâu, kinh tế biển, đô thị, thương mại, dịch vụ, khoa học – công nghệ và chuyển đổi số, những trụ cột này có thể tạo thành chuỗi giá trị mới, thay vì chỉ hình thành những dự án đơn lẻ. Đây cũng chính là cách Quảng Trị hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh nhưng bền vững: không chạy theo số lượng dự án, mà hướng tới chất lượng, tính liên kết và sức lan tỏa của dự án đối với nền kinh tế.

Một trong những lợi thế đặc biệt của Quảng Trị là khả năng kết nối biển và lục địa, Đông và Tây, Việt Nam và Tiểu vùng Mekong mở rộng. “Vươn Đông – Tỏa Tây” vì thế không chỉ là một khẩu hiệu xúc tiến đầu tư, mà cần được nhìn nhận như một định hướng phát triển địa kinh tế. Vươn Đông là mở rộng ra Biển Đông, khai thác lợi thế cảng biển, kinh tế biển, các khu kinh tế và khu công nghiệp ven biển, kết nối với các trung tâm kinh tế trong nước và các tuyến hàng hải quốc tế. Tỏa Tây là phát huy lợi thế của các tuyến hành lang kinh tế, hệ thống cửa khẩu quốc tế, kết nối với Lào, Thái Lan, Campuchia và xa hơn là Tiểu vùng Mekong mở rộng.

Khi các tuyến giao thông, cửa khẩu, cảng biển, logistics, khu công nghiệp và trung tâm đô thị được kết nối đồng bộ, Quảng Trị có điều kiện chuyển từ một địa bàn trung chuyển thành một không gian tổ chức, phân phối và gia tăng giá trị cho các dòng hàng hóa xuyên khu vực. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển logistics, thương mại xuyên biên giới, công nghiệp chế biến, dịch vụ cảng biển và các chuỗi cung ứng khu vực.

Từ tiềm năng đến những ngành kinh tế động lực

Quảng Trị đang sở hữu những điều kiện đặc biệt để phát triển năng lượng sạch, với tiềm năng lớn về gió, mặt trời và các nguồn năng lượng khác. Định hướng của tỉnh là không chỉ phát triển các dự án sản xuất điện mà từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế năng lượng, gắn năng lượng với công nghiệp phụ trợ, công nghiệp sử dụng năng lượng sạch và các ngành kinh tế xanh.

Cùng với năng lượng, logistics đang đứng trước cơ hội phát triển mạnh nhờ sự hội tụ của các tuyến giao thông Bắc – Nam, Đông – Tây, hệ thống cửa khẩu và cảng biển. Đây là cơ sở để hình thành các trung tâm logistics, kho vận, phân phối, logistics cửa khẩu và logistics cảng biển có quy mô khu vực.

Trong nông nghiệp, định hướng chuyển từ sản xuất truyền thống sang nông nghiệp xanh, hữu cơ, công nghệ cao, chế biến sâu và kinh tế carbon mở ra không gian mới cho các nhà đầu tư có năng lực về công nghệ, thị trường và quản trị chuỗi giá trị.

Trong du lịch, Quảng Trị có một lợi thế đặc biệt: giá trị của hòa bình, cùng hệ thống di sản lịch sử, văn hóa, biển, đảo, rừng và cảnh quan tự nhiên. Đây là nền tảng để hình thành các sản phẩm du lịch lịch sử – hòa bình, nghỉ dưỡng biển, sinh thái, cộng đồng và trải nghiệm, hướng tới đưa du lịch trở thành một ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao.

Kế hoạch số 409/KH-UBND ngày 30/1/2026 đã cụ thể hóa Chương trình hành động số 05-CTr/TU theo hướng hoàn thiện đồng bộ hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư, thu hút và triển khai thành công các dự án kinh tế động lực, hướng tới xây dựng Quảng Trị trở thành trung tâm năng lượng sạch, trung tâm du lịch và dịch vụ mới của khu vực miền Trung.

Kiến tạo môi trường để nhà đầu tư cùng kiến tạo tương lai

Không gian mới chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi được chuyển hóa thành dòng vốn, dự án, công nghệ và việc làm. Vì vậy, Quảng Trị đang đặt trọng tâm vào hoàn thiện hạ tầng giao thông, logistics, đô thị và hạ tầng xã hội; huy động nguồn lực ngoài ngân sách thông qua PPP, xã hội hóa; thu hút FDI, ODA và các nguồn vốn tín dụng ưu đãi cho những dự án trọng điểm. Quan trọng hơn, tư duy xúc tiến đầu tư đang chuyển từ “mời gọi mọi nguồn vốn” sang “lựa chọn nhà đầu tư chiến lược” – những doanh nghiệp có năng lực tài chính, công nghệ, quản trị, thị trường và khả năng tạo ra chuỗi liên kết. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I: huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tạo động lực để Quảng Trị bứt phá và trở thành cực tăng trưởng mới của khu vực miền Trung.

Quảng Trị hôm nay đứng trước một cơ hội đặc biệt: biến lợi thế địa lý thành lợi thế cạnh tranh; biến tài nguyên thành giá trị; biến hạ tầng thành dòng chảy kinh tế; biến các dự án riêng lẻ thành chuỗi giá trị và biến không gian mới thành động lực tăng trưởng mới. Từ biển đến biên giới, từ cảng biển đến cửa khẩu, từ năng lượng đến công nghiệp, từ nông nghiệp xanh đến du lịch, các không gian phát triển đang được kết nối thành một chỉnh thể kinh tế thống nhất.

Đó cũng chính là lời mời đầu tư của Quảng Trị trong giai đoạn mới: Quảng Trị không chỉ có một không gian phát triển rộng lớn hơn. Quảng Trị đang kiến tạo một không gian kinh tế rộng mở hơn – nơi các nhà đầu tư có thể cùng địa phương tạo dựng những giá trị mới, những chuỗi giá trị mới và những động lực tăng trưởng mới cho miền Trung và cả nước.