Hơn 1.400 doanh nghiệp kiện chính phủ Mỹ, đòi hoàn 175 tỷ USD tiền thuế

Ngày 25/2, theo Reuters, tập đoàn mỹ phẩm Pháp L'Oréal, hãng sản xuất máy hút bụi Anh Dyson và nhà sản xuất kính áp tròng Bausch + Lomb là những cái tên mới nhất gia nhập làn sóng kiện tụng nhằm vào chính phủ Mỹ liên quan đến chính sách thuế quan dưới thời cựu Tổng thống Donald Trump.

Các đơn kiện được nộp tại Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ hôm 23/2, bổ sung vào danh sách hơn 1.400 nhà nhập khẩu đã khởi kiện kể từ “Ngày Giải phóng” – thời điểm ông Trump áp đặt hàng loạt mức thuế mới sau khi trở lại Nhà Trắng năm ngoái.

Làn sóng pháp lý bùng phát mạnh mẽ sau phán quyết mang tính bước ngoặt của Tòa án Tối cao Mỹ ngày 20/2. Với tỷ lệ 6-3, cơ quan này kết luận ông Trump đã vượt quá thẩm quyền khi sử dụng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế lên hàng hóa nhập khẩu. Theo tòa, IEEPA vốn được thiết kế như một công cụ xử lý tình huống khẩn cấp về an ninh quốc gia, không phải là cơ sở pháp lý rộng rãi để triển khai chính sách thuế quan quy mô lớn.

Phán quyết này mở đường cho khả năng hoàn trả các khoản thuế đã thu trong thời gian qua. Theo ước tính của các nhà kinh tế thuộc Mô hình Ngân sách Penn Wharton, tổng số tiền có thể phải hoàn trả lên tới 175 tỷ USD – một con số đủ sức tạo áp lực đáng kể lên ngân sách liên bang.

Theo hồ sơ tòa án, danh sách nguyên đơn bao gồm nhiều tập đoàn lớn như Costco, Goodyear, FedEx và hãng mỹ phẩm, nước hoa Mỹ Sol de Janeiro. Giới luật sư thương mại dự báo sẽ còn thêm nhiều doanh nghiệp tham gia khiếu kiện trong thời gian tới, khi cơ hội đòi lại hàng tỷ USD tiền thuế trở nên rõ ràng hơn sau phán quyết của Tòa án Tối cao.

Tuy nhiên, quá trình hoàn trả chưa thể diễn ra ngay lập tức. Các vụ việc vẫn cần được tòa án cấp dưới xem xét, hướng dẫn cụ thể về cơ chế xử lý và xác định phạm vi áp dụng. Các chuyên gia cảnh báo quá trình này có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, tùy thuộc vào diễn biến pháp lý tiếp theo.

Diễn biến trên được xem là một trong những thách thức pháp lý lớn nhất đối với chính sách thương mại của chính quyền Trump, đồng thời đặt ra câu hỏi về giới hạn quyền hành pháp trong việc sử dụng các đạo luật khẩn cấp để triển khai chính sách thuế quan quy mô lớn.

Trước làn sóng chỉ trích, Nhà Trắng phản ứng cứng rắn. Phát ngôn viên Kush Desai khẳng định Tổng thống Trump sử dụng thuế quan để giải quyết những vấn đề mà phe Dân chủ “chỉ nói suông trong nhiều thập kỷ”, đồng thời cho rằng các lời kêu gọi hoàn tiền chỉ nhằm tạo thêm “tiêu đề giật gân vô nghĩa”.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết việc hoàn thuế, nếu có, sẽ được xử lý theo đúng quy trình pháp lý tại các tòa án cấp dưới.

Cuộc chiến pháp lý quy mô lớn này đặt ra câu hỏi về tương lai chính sách thương mại của Mỹ. Nếu tòa án buộc hoàn trả toàn bộ số tiền, đây có thể trở thành một trong những đợt hoàn thuế lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ, đồng thời tạo tiền lệ quan trọng về giới hạn quyền lực hành pháp trong lĩnh vực thương mại quốc tế.