Economic Outlook 2026: Doanh nghiệp FDI và lộ trình đồng hành cùng Việt Nam vươn mình

Hội thảo “Economic Outlook 2026: Doanh nghiệp FDI và lộ trình đồng hành cùng Việt Nam vươn mình” tập trung phân tích những “ẩn số” của môi trường kinh doanh, đồng thời mở ra diễn đàn đối thoại chuyên sâu về lộ trình nâng cấp vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng thảo luận cách cộng hưởng nguồn lực và tháo gỡ các nút thắt trong thực thi, qua đó đồng hành cùng doanh nghiệp Việt Nam trên hành trình vươn mình.

Niềm tin vào Việt Nam - “điểm tựa chiến lược” trong thế giới nhiều bất định

Mở đầu hội thảo, chia sẻ về Chỉ số niềm tin kinh doanh (BCI), ông André de Jong, thành viên Ban điều hành EuroCham Việt Nam, nhấn mạnh năm 2025 là bước ngoặt quan trọng trong tâm lý doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam.

Theo kết quả khảo sát, Chỉ số BCI quý 4/2025 đạt 80 điểm, tăng 29% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất trong vòng 7 năm qua.

Ông André de Jong cho rằng kết quả là chỉ dấu của sự phục hồi niềm tin mạnh mẽ, “bởi trong một thế giới đầy “bất định mang tính cấu trúc”, Việt Nam mang lại điều mà nhà đầu tư khao khát nhất đó là tính dự đoán được”.

Đáng chú ý, 88% số doanh nghiệp châu Âu bày tỏ sự lạc quan với triển vọng trong năm năm tới.

Trong bối cảnh các cú sốc địa chính trị, xung đột thương mại và tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam nổi lên như một “môi trường rủi ro thấp trong một thế giới rủi ro cao” - một lợi thế cạnh tranh mang tính nền tảng.

Việt Nam có vị thế quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng của doanh nghiệp châu Âu. Theo EuroCham, Việt Nam hiện có 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) và 15 quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, tạo nên một mạng lưới liên kết kinh tế sâu rộng với các trung tâm kinh tế lớn.

Cùng với đó, tăng trưởng GDP quý 4/2025 đạt 8,46%, là mức cao nhất trong gần hai thập kỷ, đã củng cố thêm niềm tin của nhà đầu tư về tiềm năng tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế.

Tuy nhiên, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam đang thay đổi. Nếu trước đây các yếu tố như chi phí lao động, đất đai và ưu đãi thuế mang tính quyết định trong thu hút đầu tư nước ngoài, thì các yếu tố dành được sự quan tâm của các nhà đầu tư hiện nay chính là khả năng tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, sự minh bạch và bền vững mới.

Tiêu chuẩn và ESG - điều kiện bắt buộc để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu

Tại phiên trình bày chuyên đề, TS. Jackson Woo, Tổng Giám đốc SGS Việt Nam, nhấn mạnh rằng các nhà mua hàng toàn cầu đang thay đổi tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp.

Theo đó, ngoài yếu tố giá cả và tiến độ, doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn chất lượng và an toàn sản phẩm như tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường và giảm phát thải, thực hiện trách nhiệm xã hội và ESG, minh bạch và truy xuất nguồn gốc toàn chuỗi cung ứng.

Đặc biệt, các cơ chế như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU (CBAM) dự kiến triển khai đầy đủ từ năm 2026 sẽ tạo ra áp lực lớn đối với các ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như thép, xi măng, nhôm và phân bón.

“Tiêu chuẩn không còn là lợi thế cạnh tranh, mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp được tham gia thị trường”, ông Jackson Woo nhận định.

Vai trò của các chứng nhận và chứng chỉ toàn cầu trở nên quan trọng với doanh nghiệp hơn bao giờ hết. Theo vị ông Jackson Woo, doanh nghiệp cần một lộ trình hành động rõ ràng với năm bước để nâng cấp năng lực và đáp ứng các tiêu chuẩn toàn cầu.

Hạ tầng công nghiệp sinh thái - nền tảng mới của thu hút FDI

Một nội dung quan trọng khác được thảo luận tại sự kiện là xu hướng phát triển khu công nghiệp sinh thái tích hợp, được xem là “lớp hạ tầng mới” để thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao.

Ông Trương Khắc Nguyên Minh, Phó Tổng Giám đốc Prodezi Long An, chia sẻ mô hình với 4 trụ cột chính liên kết chặt chẽ.

Thứ nhất, hạ tầng kỹ thuật bền vững: Được thiết kế ngay từ đầu theo hướng tối ưu hóa tài nguyên và giảm phát thải, bao gồm hệ thống năng lượng hiệu quả, chu trình nước khép kín và các giải pháp chuyển hóa chất thải thành tài nguyên hữu ích.

Thứ hai, cộng sinh công nghiệp: Các doanh nghiệp trong cùng khu công nghiệp kết nối với nhau để trao đổi tài nguyên, tái sử dụng phụ phẩm và hình thành chuỗi cung ứng nội khu, qua đó giảm chi phí và lượng phát thải tổng thể.

Thứ ba, hệ sinh thái dịch vụ tích hợp: Cung cấp các dịch vụ xuyên suốt vòng đời dự án - từ pháp lý, xây dựng đến vận hành - đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu ESG, chuẩn hóa đối tác và giảm rủi ro triển khai.

Thứ tư, hạ tầng số hóa và quản trị dữ liệu: Cho phép giám sát vận hành theo thời gian thực, tích hợp và chuẩn hóa dữ liệu, cũng như hỗ trợ báo cáo ESG nhằm đáp ứng yêu cầu minh bạch ngày càng cao từ các đối tác quốc tế.

Tổng thể, mô hình này định vị khu công nghiệp không chỉ là nơi cung cấp mặt bằng sản xuất, mà trở thành một nền tảng hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ tiêu chuẩn toàn cầu một cách có hệ thống và hiệu quả.

Mô hình này giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian triển khai dự án, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế - yếu tố ngày càng quan trọng trong việc tiếp cận các thị trường như EU.

Chuẩn bị cho tương lai

Chuyên gia kinh tế, TS. Huỳnh Thanh Điền nhận định rằng năm 2026 hứa hẹn nhiều cơ hội khi các hiệp định thương mại mở ra và có hiệu lực hoàn toàn. Tuy nhiên, các tiêu chuẩn về môi trường, lao động và xuất xứ sẽ được thắt chặt theo lộ trình cam kết.

TS. Huỳnh Thanh Điền chia sẻ: “Thách thức ở đây là năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn. Nếu doanh nghiệp không đạt yêu cầu về quản trị, môi trường và trách nhiệm xã hội, nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu là rất rõ ràng.

Trong khi đó, Việt Nam đã tham gia hơn 17 hiệp định thương mại, mở ra một thị trường rộng lớn, nhưng cơ hội này sẽ không chờ đợi. Những doanh nghiệp chuẩn bị chậm nhiều khả năng sẽ gặp bất lợi khi cuộc chơi ngày càng khắt khe”.

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nơi chất lượng đầu tư quan trọng hơn số lượng và khả năng tuân thủ tiêu chuẩn toàn cầu trở thành thước đo năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp FDI không chỉ tìm kiếm một điểm đến sản xuất, mà đang xem Việt Nam là đối tác chiến lược dài hạn trong hành trình xây dựng chuỗi giá trị bền vững, minh bạch và có khả năng chống chịu cao trước các cú sốc toàn cầu.