Dự án đại lộ ven sông Hồng: Bài toán an cư cho người dân

Đề xuất đại lộ ven sông Hồng mở ra kỳ vọng tái cấu trúc đô thị quy mô lớn, nhưng cũng đặt ra bài toán tái định cư cho hàng loạt cư dân ven sông.

Đề xuất phát triển trục đại lộ cảnh quan dọc sông Hồng đang thu hút sự chú ý khi mang theo kỳ vọng hình thành một hành lang đô thị – sinh thái quy mô lớn cho Hà Nội. Với diện tích khoảng 11.000 ha, chiều dài gần 80 km và tổng mức đầu tư sơ bộ lên tới 855.000 tỷ đồng, dự án được xem là một trong những kế hoạch chỉnh trang đô thị ven sông lớn nhất từ trước đến nay. Tuy nhiên, phía sau tầm nhìn đó là áp lực tái định cư quy mô lớn, liên quan trực tiếp đến đời sống của nhiều cộng đồng dân cư hiện hữu.

Trong cấu trúc đô thị, sông Hồng từ lâu giữ vai trò trục tự nhiên quan trọng nhưng chưa được khai thác tương xứng. Phần lớn quỹ đất ven sông hiện vẫn là đất bãi, khu dân cư nhỏ lẻ hoặc các không gian thiếu quy hoạch đồng bộ. Trong khi đó, nhiều đô thị lớn trên thế giới đã tận dụng hiệu quả không gian ven sông để phát triển cảnh quan, du lịch và các hoạt động cộng đồng.

Theo định hướng dài hạn, Hà Nội đặt mục tiêu hình thành một trục cảnh quan – sinh thái liên hoàn dọc sông Hồng, qua đó mở rộng không gian đô thị về phía Bắc và phía Đông. Dự án đại lộ ven sông được kỳ vọng là hạt nhân hiện thực hóa chiến lược này, kết hợp giữa giao thông, công viên, quảng trường, bến nước và các khu đô thị mới. Trong đó, khoảng 3.300 ha đất sẽ dành cho không gian xanh và công cộng, còn hơn 2.000 ha dự kiến giải phóng để phát triển đô thị và dịch vụ.

Không chỉ dừng ở hạ tầng hay bất động sản, dự án còn được kỳ vọng tái định hình không gian văn hóa Thủ đô. Các làng nghề, bến nước, khu di sản ven sông có thể được kết nối thành một trục văn hóa – du lịch đặc trưng.

Dù vậy, thách thức lớn nhất nằm ở công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư. Nhiều khu dân cư ven sông đã hình thành hàng chục năm, gắn với sinh kế và đời sống cộng đồng ổn định. Bên cạnh đó, không ít khu vực nằm trong vùng có nguy cơ ngập lũ, hạ tầng còn hạn chế, khiến việc di dời vừa mang ý nghĩa quy hoạch, vừa nhằm cải thiện điều kiện sống.

Theo phương án nghiên cứu, bốn khu tái định cư với tổng diện tích hơn 113 ha đang được đề xuất tại Mê Linh, Lĩnh Nam, Hồng Hà và Bát Tràng. Các khu này không chỉ đóng vai trò nơi ở mới mà được định hướng phát triển thành các khu đô thị hoàn chỉnh, tích hợp hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ xã hội như trường học, công viên, thương mại và giao thông kết nối.

Cách tiếp cận này nhằm khắc phục hạn chế từng xuất hiện ở một số dự án trước đây, khi người dân tái định cư nhưng thiếu việc làm và khó thích nghi với môi trường mới. Tuy nhiên, theo quan điểm của bạn, nếu chỉ dừng ở việc xây dựng hạ tầng là chưa đủ. Bài toán cốt lõi vẫn là đảm bảo sinh kế, duy trì mạng lưới cộng đồng và tạo điều kiện để người dân ổn định lâu dài.

Hiện Hà Nội đã bắt đầu các bước chuẩn bị như rà soát hiện trạng đất đai, kiểm soát xây dựng, thống kê dân cư và xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ. Đồng thời, các cơ quan chức năng đang nghiên cứu cơ chế huy động vốn và hoàn thiện hồ sơ pháp lý.

Dự án được kỳ vọng có thể triển khai từng giai đoạn và hướng tới hoàn thành vào khoảng năm 2030. Tuy nhiên, với quy mô đầu tư lớn và yêu cầu đồng thuận cao từ người dân, tiến độ thực tế sẽ phụ thuộc vào khả năng giải quyết hài hòa giữa mục tiêu phát triển và quyền lợi cộng đồng.

Nếu vượt qua được thách thức tái định cư, đại lộ ven sông Hồng có thể trở thành “trục xanh” mới của Hà Nội, nơi hội tụ không gian sinh thái, văn hóa và các hoạt động kinh tế – du lịch. Khi đó, dòng sông từng là ranh giới tự nhiên nhiều khả năng sẽ chuyển mình thành trung tâm kết nối mới của đô thị.