Doanh nghiệp Việt đầu tư tràn lan: Đam mê bất động sản

Đầu tư kiểu 'mỳ ăn liền'

Trước nhận định về tình trạng doanh nghiệp Việt đầu tư tràn lan, trao đổi với Đất Việt, một số chuyên gia kinh tế hoàn toàn tán đồng.

Từ việc quan sát thị trường một thời gian dài, PGS.TS Nguyễn Văn Ngãi, Trưởng khoa Kinh tế, Đại học Nông lâm TP.HCM nhận xét, doanh nghiệp Việt phản ứng, chạy theo thị trường quá nhanh, hễ thấy doanh nghiệp khác làm ăn tốt ở lĩnh vực nào là nhảy, đặc biệt là trong lĩnh vực bất động sản.

"Việc đầu tư tràn lan hay không phụ thuộc vào chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Thông thường, trong chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp lớn, họ chỉ đa dạng hóa sản phẩm trên một dòng sản phẩm nào đó mà thôi chứ không có nghĩa chuyển từ sản phẩm này qua sản phẩm khác.

Đây là kiểu đầu tư "mỳ ăn liền", thấy thị trường ngon ăn thì phản ứng ngay, đầu tư phân tán. Hiện tượng này rất nguy hiểm, rủi ro cao vì khi đầu tư dàn trải sẽ không có được chiều sâu và không nắm được thị trường, rất dễ bị đổ vỡ", PGS.TS Nguyễn Văn Ngãi cảnh báo.

Doanh nghiệp Việt hễ thấy thị trường nào "ngon ăn" lập tức nhảy vào, đặc biệt là bất động sản.

Ông cho biết, hiện tượng đầu tư tràn lan xuất hiện phổ biến ở ngay cả các doanh nghiệp lớn chứ không chỉ riêng doanh nghiệp nhỏ, DNNN lẫn doanh nghiệp tư nhân, hễ thấy lợi chỗ nào thì đầu tư chỗ đó. Doanh nghiệp nào may mắn thì chộp giật được nhanh, còn doanh nghiệp này kém may mắn thì sụp đổ, gây hậu quả nghiêm trọng.

Trong khi đó, GS.TS Đặng Đình Đào, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Phát triển, Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội chỉ ra một loạt nguyên nhân dẫn tới hiện tượng trên.

Trước hết, việc kinh doanh ngoài ngành có từ thời kỳ Việt Nam có nghị định đa dạng hóa kinh doanh, kế hoạch hóa ba phần. Vào những năm 1987-1988, khi kinh tế đất nước đang ở trong thời kỳ khó khăn, chuyển đổi, Nhà nước đã yêu cầu các ngành, các địa phương làm thế nào tạo việc làm, tăng nguồn thu cho các đơn vị, dẫn đến việc nhà nhà đi kinh doanh, công đoàn, thanh niên cũng đi kinh doanh.

"Việc kinh doanh ấy có giai đoạn lịch sử của nó. Còn khi kinh tế đã phát triển đòi hỏi phải phân công lao động, chuyên môn hóa, có như vậy mới đảm bảo được năng suất, chất lượng, hiệu quả. Không thể cứ duy trì mãi tình trạng công đoàn, thanh niên cũng đi xây dựng, làm thương mại vì chắc chắn sẽ không thể hiệu quả bằng một doanh nghiệp chuyên xây dựng, làm thương mại.

Thế nhưng, cho tới nay tình trạng đầu tư ra ngoài ngành vẫn rất nhiều. Nhà nước đã có chủ trương doanh nghiệp phải thoái vốn đầu tư ra ngoài ngành", vị chuyên gia nói.

Thứ hai, do nền kinh tế Việt Nam chưa phát triển, manh mún và sự manh mún này thể hiện ngay trong đầu tư, cái gì cũng muốn làm.

Thứ ba, tình trạng đầu tư tràn lan xuất phát từ tâm lý muốn hạn chế rủi ro trong kinh doanh nên doanh nghiệp bỏ trứng vào nhiều giỏ, đầu tư ra nhiều lĩnh vực khác nhau. Thông thường, những nhà đầu tư nhỏ bắt đầu khởi nghiệp phải làm như thế, vì nếu tập trung vào một lĩnh vực có thể khiến họ rủi ro lớn, mất trắng. Nhưng khi vào sân chơi khu vực và thế giới, việc đầu tư này phải tính toán, thay đổi lại để làm ăn cho hiệu quả, cơ khí ra cơ khí, xây dựng ra xây dựng, du lịch ra du lịch....

"Đã đến lúc phải xem lại việc đầu tư này để tập trung chuyên môn hóa theo đúng phân công, thế mạnh từng doanh nghiệp, hay nói cách khác là doanh nghiệp phải làm đúng chức năng cốt lõi của mình để có kết quả tốt nhất", GS.TS Đặng Đình Đào nhấn mạnh.

Lý do thứ tư được vị chuyên gia đặc biệt lưu ý, đó là quản lý không chặt chẽ, trách nhiệm không rõ ràng dẫn đến tình trạng DNNN tràn lan, nắm trong tay lượng vốn lớn. Khi tính toán làm ăn của doanh nghiệp ở lĩnh vực cốt lõi gặp khó khăn, thấy thị trường chỗ nào ngon ăn, lập tức DNNN nhảy vào, từ địa ốc tới siêu thị, ngân hàng..., đến khi rủi ro thì doanh nghiệp chết.

Cho rằng hiện tượng đầu tư tràn lan xảy ra phổ biến hơn và mạnh mẽ hơn trong giai đoạn Việt Nam đang đẩy mạnh cổ phần hóa các DNNN nhưng PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công thương) cho rằng, đã là kinh tế thị trường, chấp nhận cạnh tranh thì phải để kinh doanh tự do. Vốn trong xã hội không mất đi, người này lỗ thì người kia lãi, ai sai người đó thiệt, ai giỏi thì kinh doanh lãi, tích tụ, tập trung vốn lại, thành những ông chủ lớn.

Vấn đề là khi cổ phần hóa có làm công bằng, minh bạch không.

"Việc chia phần ở Việt Nam chưa công bằng, minh bạch khi công đoàn, nhà đầu tư chiến lược... có móc ngoặc nhau. Những tước đoạt đó trong lý thuyết kinh tế là tích lũy nguyên thủy, phi kinh tế, giàu lên không phải do kinh doanh giỏi mà chiếm dụng phi pháp, mua gian bán lận", ông nói.

Vị chuyên gia cũng khẳng định, việc tập trung, chuyên môn hóa là việc cần thiết nhưng đó là việc của Nhà nước. Nếu Nhà nước nhận định và thấy được tình trạng đầu tư tràn lan thì phải có động thái, chính sách khuyến khích, hướng dẫn người dân đầu tư vào đâu cho đúng hướng, đúng chiến lược, trước mắt có thể lợi nhuận chưa cao nhưng bảo đảm lợi nhuận sẽ bền vững, lâu dài.

"Chẳng hạn, Nhà nước khuyến cáo lĩnh vực này hiện nay đã đầu tư đã nhiều, nếu đầu tư hơn nữa cung vượt cầu thì nguy hiểm. Nhà nước thấy cần tập trung phát triển ngành nào thì phải có chính sách, hỗ trợ để người ta dồn vốn cho ngành.
Nhưng ở Việt Nam ai làm? Đó là việc "ăn cơm nhà, vác tù và hàng tổng".

Ở các nước cũng có tình trạng ấy nhưng họ quản được, định hướng được. Thị trường là thế, mỗi nhà đầu tư là một chủ thể và người ta tư duy, hành động theo những cái họ hiểu biết, nhận thức được. Nếu hiểu biết hạn hẹp thì phải có người hướng dẫn", PGS.TS Nguyễn Văn Nam phân tích.

Nguy cơ bị bóp chết

PGS.TS Nguyễn Văn Ngãi cho biết, việc doanh nghiệp Việt đầu tư tràn lan không ảnh hưởng tới doanh nghiệp ngoại mà ngược lại, đây chính là cơ hội cho họ. Khi doanh nghiệp ngoại đầu tư vào Việt Nam, với trình độ chuyên môn hóa rất cao, sẽ bóp chết doanh nghiệp Việt ngay.

Đồng quan điểm, PGS.TS Nguyễn Văn Nam nhấn mạnh, tình trạng đầu tư tràn lan càng chỉ có lợi cho nhà đầu tư ngoại, họ sẽ dễ dàng tìm được hướng phát triển cho mình hơn.

"Nhà đầu tư ngoại không hơi sức đâu đi dọn rác. Họ chỉ tìm ngành nào ở Việt Nam mà tương lai sẽ còn dư địa để họ đầu tư, kiếm lợi.

Chính người dân tỉnh táo phải xem nước ngoài đầu tư kiểu gì, đó là hướng chỉ cho ta biết làm ăn. Họ bao giờ cũng có thông tin hơn, có kinh nghiệm hơn, chiến lược kinh doanh chắc chắn hơn, không làm vu vơ như người Việt. Khi đưa vốn vào Việt Nam, nhà đầu tư ngoại phải nghiên cứu nhiều, biết ngành nào có triển vọng, cung đang thiếu... thì mới đầu tư", ông lưu ý.

Theo Thành Luân
Bao dat viet

Link nguồn: http://baodatviet.vn/kinh-te/doanh-nghiep/doanh-nghiep-viet-dau-tu-tran-lan-dam-me-bat-dong-san-3345669/