Doanh nghiệp tư nhân đông nhưng chưa mạnh, thiếu đầu tàu dẫn dắt

Tại Hội thảo Hội thảo "40 năm Đổi mới: Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế" do Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức, ông Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nhấn mạnh, kinh tế tư nhân là một trong các động lực quan trọng nhất. Khối kinh tế tư nhân thực tế đóng góp 50% GDP và giải quyết nhiều việc làm. Tuy nhiên, cấu trúc tổng thể kinh tế tư nhân thì ngoài hệ thống các doanh nghiệp (hơn 1 triệu đơn vị) song chủ yếu doanh nghiệp vừa và nhỏ và 5 triệu hộ kinh doanh.

Theo ông Hiển, về mặt chủ trương mong muốn có tập đoàn kinh tế tư nhân lớn mạnh, nhưng loay hoay gần 3 năm, chúng ta ban đầu có đề án phát triển tập đoàn tư nhân sau này ghép cả nhà nước vào thành các doanh nghiệp dân tộc nhưng đến nay vẫn chưa làm được.

Đáng chú ý, vấn đề đặt hàng doanh nghiệp tư nhân triển khai nhiệm vụ chiến lược quan trọng của quốc gia còn chậm. Chúng ta mới ban hành bước đầu, đặt hàng đường sắt tốc độ cao.

“Đây là vấn đề không chỉ ban IV mà cơ quan quản lý và các bộ ngành đều quan tâm. Để gắn với mục tiêu tăng trưởng 2 con số, cần sớm hoàn thiện các toàn bộ các cơ chế chính sách trong đó có cơ chế đặt hàng, định mức… để khơi thông nguồn lực tư nhân”, ông Hiển nhấn mạnh.

Ông Đậu Anh Tuấn, Tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, phải mất gần 40 năm kể từ Đổi mới, vai trò của kinh tế tư nhân mới được đặt đúng vào vị trí xứng đáng, vốn có của nó như ở hầu hết các nền kinh tế khác.

Tuy nhiên, theo ông Tuấn, nếu đặt khu vực doanh nghiệp tư nhân Việt Nam trong tương quan khu vực và thế giới, một nghịch lý nổi lên rõ ràng: đông nhưng chưa mạnh, năng động nhưng chưa sâu, đóng góp lớn nhưng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu vẫn khiêm tốn.

Đó là mất cân đối nghiêm trọng trong cơ cấu ngành nghề; quy mô nhỏ bé và phân mảnh; năng suất lao động thấp; thiếu tích lũy năng lực dài hạn…

Theo ông Đậu Anh Tuấn, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi có tính bước ngoặt. Mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045 đòi hỏi mô hình tăng trưởng mới phải dựa trên nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Trong cấu trúc chuyển đổi đó, các tập đoàn kinh tế tư nhân phải đóng vai trò dẫn dắt, không chỉ là lực lượng tham gia tăng trưởng.

Ông Tuấn chỉ rõ, việc chuyển dịch từ bất động sản và tài chính sang sản xuất và công nghệ là thách thức lớn nhất và cũng là yêu cầu cấp bách nhất. Cần có một chiến lược phát triển công nghiệp rõ ràng và nhất quán, trong đó xác định các ngành mũi nhọn là ưu tiên hàng đầu. Chính sách phải đi kèm với hành động cụ thể: Ưu đãi thuế, tín dụng đầu tư dài hạn, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và xây dựng cơ sở hạ tầng chuyên biệt cho các ngành chiến lược.

Bên cạnh đó cần đẩy mạnh đầu tư vào R&D và đổi mới sáng tạo; xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa tập đoàn lớn và doanh nghiệp nhỏ; phát triển thị trường vốn chiều sâu; nâng cao năng lực quản trị và chuyên nghiệp hóa; chiến lược quốc tế hóa.