Doanh nghiệp Mỹ khó tăng nhanh sản lượng dầu tại Venezuela
Sản lượng dầu thô của Venezuela khó tăng mạnh trong vài năm tới, ngay cả khi các tập đoàn dầu mỏ Mỹ đầu tư hàng tỷ USD.
Phát biểu trong cuộc họp báo sau khi Mỹ bắt Tổng thống Nicolas Maduro, ông Donald Trump nói những tập đoàn dầu khí lớn nhất thế giới sẽ đầu tư hàng tỷ USD vào Venezuela. Theo Tổng thống Mỹ, các tập đoàn này sẽ trả chi phí để tái thiết hệ thống hạ tầng khai thác dầu thô vốn xuống cấp tại quốc gia Nam Mỹ.
Số liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho thấy Venezuela sở hữu trữ lượng dầu thô khoảng 303 tỷ thùng, chiếm khoảng 17% toàn cầu vào năm 2023. Dù tài nguyên dồi dào, quốc gia này chỉ đóng góp 0,3% vào tổng sản lượng dầu thô toàn cầu vào thời điểm đó.
Sản lượng dầu thô của Venezuela cũng lao dốc trong nhiều thập kỷ. Nguyên nhân bởi quản lý yếu kém, thiếu dòng vốn từ các doanh nghiệp nước ngoài, nhất là sau khi Venezuela quốc hữu hóa ngành dầu khí vào những năm 2000, gồm tài sản của Exxon Mobil và ConocoPhillips - hai tập dầu khí hàng đầu thế giới của Mỹ.
Các chuyên gia nhận định, bất kỳ doanh nghiệp nào muốn quay lại đầu tư tại Venezuela sẽ phải đối mặt với loạt thách thức từ rủi ro an ninh, hạ tầng xuống cấp, các tranh cãi pháp lý liên quan chiến dịch bắt ông Maduro đến nguy cơ bất ổn chính trị kéo dài.
Mark Christian, Giám đốc phát triển kinh doanh của Chris Well Consulting, cho rằng các doanh nghiệp Mỹ sẽ chưa trở lại Venezuela cho đến khi họ chắc chắn kiếm được tiền và an ninh đảm bảo ở mức tối thiểu. Theo Christian, các công ty có thể cũng chờ đến lúc Mỹ bỏ lệnh trừng phạt với Venezuela.
Bên cạnh đó, Venezuela sẽ phải cải cách khung pháp lý để các công ty dầu khí nước ngoài có thể tham gia đầu tư với quy mô lớn hơn. Ngành dầu khí nước này được quốc hữu hóa từ thập niên 1970. Đến những năm 2000, chính phủ yêu cầu các dự án chuyển sang mô hình liên doanh - do công ty dầu khí quốc gia PDVSA kiểm soát. Đa số doanh nghiệp, bao gồm Chevron, đã đàm phán rút lui hoặc chuyển đổi hoạt động. Số khác không đạt được thỏa thuận và khởi kiện ra trọng tài quốc tế.
IEA chỉ ra rằng phần lớn trữ lượng dầu của Venezuela là dầu siêu nặng tập trung tại vành đai Orinoco. Việc khai thác loại dầu siêu nặng đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao - lĩnh vực mà các tập đoàn dầu khí quốc tế có thế mạnh, song sự tham gia của họ bị hạn chế bởi các lệnh trừng phạt quốc tế.
Chuyên gia về chiến lược năng lượng và địa chính trị Thomas O’Donnell nhận định sản lượng dầu có thể tăng mạnh trong 5-7 năm, với điều kiện ông Trump cùng các bên liên quan thiết lập quá trình chuyển giao hòa bình và khoản đầu tư mà doanh nghiệp triển khai.
Thomas O’Donnell nhận định dầu nặng của Venezuela "rất phù hợp" với các nhà máy lọc dầu tại vùng vịnh Mỹ, cũng như có thể pha trộn với dầu nhẹ từ khai thác đá phiến. Tuy nhiên, O’Donnell lưu ý kịch bản này phụ thuộc vào việc "mọi thứ đều diễn ra suôn sẻ", trong khi thực tế lại rất rủi ro.
"Một quá trình chuyển đổi chính trị thất bại, mang dấu ấn áp đặt của Mỹ có thể dẫn tới nhiều năm kháng cự", chuyên gia này cảnh báo.
Francisco Monaldi, Giám đốc Chương trình Năng lượng Mỹ Latin tại Viện Baker (Đại học Rice, Houston) dự đoán Chevron là doanh nghiệp hưởng lợi lớn nhất nếu Venezuela mở cửa trở lại ngành dầu khí. Còn các doanh nghiệp Mỹ khác sẽ theo dõi sát mức độ ổn định chính trị và chờ đợi diễn biến thực tế vận hành, khung pháp lý trước khi đưa ra quyết định.