Doanh nghiệp đổi mới để nâng vị thế trên bản đồ kinh tế toàn cầu

“Cơn lốc” chi phí và phép thử bản lĩnh doanh nghiệp  

​​ Phát biểu tại diễn đàn, ông Võ Tân Thành - Phó Chủ tịch VCCI cho biết, quá trình toàn cầu hóa đang mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt doanh nghiệp Việt trước sức ép lớn về tiêu chuẩn chất lượng, công nghệ, môi trường và quản trị. Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, từ xung đột quốc tế, giá năng lượng tăng, chi phí logistics và nguyên vật liệu leo thang, cùng với các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe..., doanh nghiệp Việt Nam dù đã từng bước chuyển từ tham gia sáng tạo dựng giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu nhưng buộc phải đổi mới. "Đây là con đường không còn là lựa chọn chiến lược mà là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp tồn tại và phát triển", ông Thành nhấn mạnh.

 Cụ thể theo ông Thành, doanh nghiệp cần thực hiện các chuyển dịch căn bản: Từ gia công sang sáng tạo và làm chủ giá trị; từ thị trường nội địa sang tư duy toàn cầu; từ tăng trưởng nhanh sang tăng trưởng bền vững. Hiện, các chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, như Nghị quyết 57-NQ/TW, Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 79-NQ/TW, đang tạo động lực để doanh nghiệp nâng cao .

Chia sẻ thêm về những áp lực mà doanh nghiệp hiện đang đối mặt, ông Nguyễn Ngọc Hòa - Chủ tịch HUBA cho biết, hiện nay tình hình xung đột địa chính trị tại Trung Đông đang  gây áp lực trực tiếp lên lợi nhuận của doanh nghiệp. Giá dầu Brent tăng mạnh, giá xơ sợi tổng hợp tăng 15–20%, cước tàu biển đi EU và Bờ Đông Mỹ tăng từ 2.500 USD lên 4.500–5.500 USD/container 40 feet, đe dọa biên lợi nhuận ngành dệt may và mục tiêu xuất khẩu 47–50 tỷ USD năm 2026 khiến doanh nghiệp chịu đồng thời nhiều áp lực: chi phí, dòng tiền, thị trường tiêu thụ và tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe. Chu kỳ điều chỉnh kế hoạch kinh doanh bị rút ngắn từ 3–5 năm xuống chỉ còn vài tháng, thậm chí vài tuần.

Ông Võ Tân Thành - Phó Chủ tịch VCCI 

  Ông Phạm Văn Việt - Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may TP.HCM cho biết thêm, doanh nghiệp đang chịu áp lực chi phí logistics tăng 8 -18% và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng. Thời gian giao nhận kéo dài gần gấp đôi, buộc doanh nghiệp chia nhỏ đơn hàng, kéo theo tồn kho tăng và ảnh hưởng đến dòng tiền. Bà Lý Kim Chi – Chủ tịch Hội Lương thực - Thực phẩm TP.HCM nhấn mạnh, chi phí vận tải và bảo hiểm tăng làm “xói mòn” lợi nhuận, trong khi doanh nghiệp không thể điều chỉnh điều khoản thương mại. “Doanh nghiệp đang chịu rủi ro kép: chi phí gia tăng nhưng không thể thay đổi hợp đồng,” bà Chi cho biết.

Khơi thông "mạch máu" tài chính: Từ chính sách hỗ trợ đến hiện thực hóa dòng vốn xanh

 Ông Nguyễn Đức Lệnh - Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh TP.HCM khẳng định, nguồn lực tài chính hiện nay không thiếu, với dư nợ tín dụng xanh đến cuối năm 2025 đạt khoảng 780.000 tỷ đồng. Đặc biệt, ngành Ngân hàng đang duy trì mức lãi suất cho vay ngắn hạn bằng VND không quá 4%/năm, chương trình tín dụng cho 5 nhóm lĩnh vực ưu tiên, trong đó có cho vay công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Đồng thời, nguồn vốn cũng được tập trung mạnh mẽ cho Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao theo Quyết định 1490/QĐ-TTg, giúp thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững và phát thải thấp.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Đình Tùng – Chủ tịch HĐQT Vina T&T  cho rằng rằng cơ chế tín dụng vẫn quá nặng về tài sản thế chấp truyền thống, khiến việc định giá cây trồng hay đất canh tác để vay vốn còn gặp nhiều rào cản.  Sự đối thoại này cho thấy cần một cơ chế định giá tài sản linh hoạt hơn để dòng vốn thực sự đến được tay doanh nghiệp.

ESG và liên kết "Ba nhà": Hệ giá trị mới cho tấm vé thông hành quốc tế

 Tại diễn đàn, chuyển đổi xanh và ESG cũng được xác định là hướng đi tất yếu, nhưng doanh nghiệp hiện gặp khó khăn về vốn, dữ liệu carbon, nhân lực và công nghệ.

Ở góc độ doanh nghiệp thực chứng trong ngành nông nghiệp, bà Đặng Huỳnh Ức My - Chủ tịch HĐQT Công ty TTC AgriS khẳng định, ESG hiện nay không còn là trách nhiệm xã hội tự nguyện mà đã nâng tầm thành “kim chỉ nam” xuyên suốt mọi hoạt động.Thực hiện tốt các tiêu chí ESG không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng những đòi hỏi khắt khe của thị trường quốc tế, mà còn là chìa khóa then chốt để kiến tạo năng lực cạnh tranh bền vững trong dài hạn.

Tuy nhiên, để "giải mã" được bài toán xanh và công nghệ, doanh nghiệp không thể đơn độc. Mô hình hợp tác “Ba nhà” (Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp) cần được thúc đẩy mạnh mẽ theo hướng thực chất và hiệu quả hơn.

Ông Nguyễn Đình Tùng  đề xuất, Nhà nước cần đóng vai trò "kiến tạo" thông qua việc xây dựng cơ chế cho phép doanh nghiệp chủ động đặt hàng nghiên cứu tại các trường đại học, viện nghiên cứu. Với sự đồng tài trợ từ ngân sách Nhà nước, đây sẽ là nhịp cầu ngắn nhất để gắn kết các thành tựu khoa học với nhu cầu thực tiễn của thị trường, giúp những đơn vị xuất khẩu trái cây hàng đầu như Vina T&T làm chủ các giải pháp công nghệ sau thu hoạch và bảo quản để tiến sâu vào các thị trường khó tính như Mỹ, EU hay Nhật Bản.

6 trụ cột chiến lược để doanh nghiệp Việt “bứt phá”

Tại diễn đàn, các chuyên gia và đại diện các hiệp hội đã đồng thuận phác thảo lộ trình hành động với 6 nhóm giải pháp mang tính chiến lược nhằm giúp doanh nghiệp Việt công và nâng cao năng lực cạnh tranh vị thế toàn cầu.

Trước hết, nền tảng cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế và môi trường kinh doanh. Đây là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn. Theo đó, cần quyết liệt cắt giảm thủ tục hành chính, đảm bảo tính minh bạch và ổn định của chính sách, đặc biệt trong các lĩnh vực "nóng" như đầu tư, đất đai và thuế.

Song song với cải cách thể chế, việc thúc đẩy chuyển đổi số thực chất được xem là đòn bẩy công nghệ. Nhà nước cần có cơ chế hỗ trợ đặc thù cho doanh nghiệp SME tiếp cận các công nghệ tiên phong như AI, Big Data; đồng thời hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn liền với hoạt động sản xuất thay vì chỉ dừng lại ở các mô hình thí điểm.

Để tiến xa hơn vào các thị trường khó tính, doanh nghiệp buộc phải chuẩn hóa quản trị theo ESG. Việc nâng cao năng lực quản trị theo chuẩn quốc tế và áp dụng tiêu chuẩn ESG giờ đây không còn là trào lưu, mà là một "giấy thông hành" bắt buộc để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tuy nhiên, mọi chiến lược sẽ khó thành nếu doanh nghiệp thiếu đi việc đầu tư nguồn nhân lực. Doanh nghiệp cần chủ động phối hợp với các cơ sở đào tạo để chú trọng bồi dưỡng kỹ năng số, quản trị và tư duy đổi mới cho đội ngũ lao động, đảm bảo nguồn lực con người đủ sức vận hành các mô hình kinh doanh hiện đại, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế mới.

Cần thắt chặt mối quan hệ trong chuỗi giá trị nội địa. Việc khuyến khích hình thành các cụm liên kết ngành và phát huy vai trò dẫn dắt của các doanh nghiệp "đầu tàu" sẽ tạo ra sức mạnh cộng hưởng, giúp gia tăng hàm lượng giá trị Việt trong từng sản phẩm xuất khẩu.

Cuối cùng, chìa khóa để mở rộng thị trường chính là tận dụng tối đa các FTA thế hệ mới. Trong bối cảnh các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe, doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu và đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường, lao động để biến các hiệp định thương mại thành lợi thế cạnh tranh thực tế trên trường quốc tế.

Diễn đàn Doanh nghiệp 2026 tiếp tục khẳng định vai trò là không gian đối thoại quan trọng giữa cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp, giúp nhận diện cơ hội, thách thức và thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và bứt phá trên bản đồ kinh tế toàn cầu.