Đề xuất quản lý chất lượng vật liệu xây dựng theo mức độ rủi ro

Thực hiện Chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật năm 2026, Bộ Xây dựng đang hoàn thiện dự thảo Thông tư ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng, dự kiến thay thế Thông tư số 04/2023/TT-BXD ngày 30/6/2023.

Theo Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng), việc xây dựng QCVN 16:2026/BXD nhằm cập nhật, hoàn thiện các yêu cầu kỹ thuật và biện pháp quản lý đối với sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng; đồng thời bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật mới về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và quản lý vật liệu xây dựng.

Một trong những định hướng đáng chú ý của dự thảo là chuyển mạnh phương thức quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa dựa trên mức độ rủi ro. Theo đó, các sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn được phân định thành nhóm rủi ro cao và nhóm rủi ro trung bình.

Việc phân nhóm là cơ sở để áp dụng các yêu cầu kỹ thuật và phương thức đánh giá sự phù hợp tương ứng với tính chất, mức độ rủi ro của từng nhóm sản phẩm.

Dự thảo quy chuẩn mới: Vật liệu xây dựng sẽ được phân nhóm theo rủi ro. Ảnh minh hoạ

Theo Bộ Xây dựng, cách tiếp cận này nhằm tập trung nguồn lực quản lý vào những sản phẩm có nguy cơ ảnh hưởng lớn đến an toàn công trình, sức khỏe con người và môi trường, đồng thời hạn chế việc áp dụng các yêu cầu quản lý quá mức cần thiết đối với những sản phẩm có mức độ rủi ro thấp hơn.

Dự thảo QCVN 16:2026/BXD cũng làm rõ nguyên tắc nhận diện sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý. Việc xác định được thực hiện trên cơ sở xem xét đồng thời tên sản phẩm, mô tả kỹ thuật, thành phần, công dụng, mục đích sử dụng và mã HS tham khảo.

Quy định này được kỳ vọng góp phần hạn chế cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng quy chuẩn, đặc biệt đối với hoạt động nhập khẩu, kiểm tra chất lượng và thông quan hàng hóa.

Bên cạnh đó, dự thảo quy chuẩn tiến hành rà soát, cập nhật hệ thống tiêu chuẩn viện dẫn, phương pháp thử, phương pháp lấy mẫu và các chỉ tiêu kỹ thuật thiết yếu đối với từng loại sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng.

Các quy định mang tính kỹ thuật cũng được định hướng phân định rõ, gồm mức giới hạn, chỉ tiêu kỹ thuật, phương pháp thử, phương pháp lấy mẫu và yêu cầu đánh giá sự phù hợp. Qua đó, các chủ thể liên quan có cơ sở thống nhất hơn trong quá trình thực hiện và kiểm soát chất lượng sản phẩm.

Dự thảo đồng thời xác định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh; tổ chức thử nghiệm, tổ chức chứng nhận và cơ quan quản lý nhà nước trong việc bảo đảm chất lượng sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi điều chỉnh.

Việc làm rõ trách nhiệm của từng chủ thể được xem là một trong những nội dung quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng, đồng thời tăng tính chủ động của doanh nghiệp trong việc đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và đánh giá sự phù hợp đối với sản phẩm.

Theo dự kiến, QCVN 16:2026/BXD sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, sau khi được ban hành theo quy định.

Khi được áp dụng, quy chuẩn mới sẽ tạo cơ sở kỹ thuật thống nhất để cơ quan quản lý nhà nước kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng; đồng thời góp phần phân bổ nguồn lực quản lý theo mức độ rủi ro, giảm các yêu cầu không còn phù hợp và hạn chế chồng chéo trong quá trình thực hiện.

Đối với doanh nghiệp, việc chuyển sang phương thức quản lý dựa trên rủi ro được kỳ vọng tạo thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh vật liệu xây dựng, trong khi vẫn bảo đảm yêu cầu về an toàn công trình, sức khỏe con người và bảo vệ môi trường.