Cần làm rõ dấu hiệu “thi công trước, đấu thầu sau” tại 2 gói thầu sử dụng tiền ngân sách

Theo quy định của Luật Đấu thầu 2023, hoạt động đấu thầu phải bảo đảm các nguyên tắc cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế nhằm tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực tài chính từ nguồn vốn ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, những ghi nhận thực tế của phóng viên trong những ngày đầu tháng 3/2026 tại một số gói thầu trang trí tuyên truyền bầu cử do phường Bạch Mai và Hoàng Mai làm chủ đầu tư lại cho thấy nhiều dấu hiệu bất thường, khi nhiều hạng mục có dấu hiệu được thi công trước thời điểm đóng thầu.

Nghi vấn tại gói thầu hơn 2,5 tỷ đồng ở phường Hoàng Mai

Điển hình là gói thầu “Tuyên truyền, cổ động trực quan trên toàn địa bàn phường và trang trí 40 khu vực bỏ phiếu phục vụ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 trên địa bàn phường Hoàng Mai” do Trung tâm Văn hóa – Thông tin và Thể thao phường Hoàng Mai làm chủ đầu tư.

Theo hồ sơ, gói thầu được đăng tải thông báo mời thầu lúc 16 giờ 14 phút ngày 25/2/2026, thời điểm đóng thầu là ngày 3/3/2026. Ngay ngày hôm sau (4/3/2026), chủ đầu tư đã thần tốc ra quyết định lựa chọn Công ty Cổ phần Quảng cáo và Xúc tiến Thương mại Đỉnh Nguyên làm nhà thầu trúng thầu với giá trị 2.523.897.387 đồng, tiết kiệm cho ngân sách nhà nước hơn 26.000.000 đồng.

Sự "thần tốc" trong khâu chấm thầu có lẽ cũng dễ hiểu, bởi trên thực tế, nhiều hạng mục của gói thầu này có dấu hiệu đã được thi công từ trước đó. Cụ thể, vào ngày 2/3/2026 (tức 1 ngày trước thời điểm đóng thầu), phóng viên đã ghi nhận hàng loạt hạng mục giống hệt yêu cầu kỹ thuật của hồ sơ mời thầu đã được lắp đặt hoàn thiện.

Trong đó có thể kể đến: Pano trước trụ sở UBND phường gần ngã tư đèn tín hiệu giao thông; hệ thống banner trang trí bầu cử treo dọc tuyến đường đôi trước UBND phường và tuyến đường Đồng Tàu - Tam Trinh; banner tại tuyến Đỗ Mười - Lĩnh Nam; hệ thống cờ Đảng, cờ Tổ quốc treo dọc tuyến đường chính; cùng các cụm mô hình tam giác tại đầu và cuối tuyến đường Đồng Tàu.

Việc các hạng mục có quy mô lớn, kết cấu khung sắt, bạt in khổ lớn đã được lắp dựng hoàn chỉnh trước khi đóng thầu đặt ra câu hỏi: đơn vị nào đã bỏ chi phí và nhân lực để thực hiện khối lượng công việc này khi chưa có kết quả lựa chọn nhà thầu? Nếu không phải là nhà thầu "thân quen" đã nắm chắc phần thắng, liệu có doanh nghiệp nào dám mạo hiểm đầu tư trước cho một gói thầu sử dụng tiền ngân sách nhà nước như vậy?

Tình trạng tương tự tại phường Bạch Mai

Một kịch bản tương tự cũng được ghi nhận tại gói thầu “Cung cấp, lắp dựng banner, cụm pano, phông, phướn, hồng kỳ trang trí chào mừng bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031” do Trung tâm Văn hóa – Thông tin và Thể thao phường Bạch Mai làm chủ đầu tư.

Gói thầu này được đăng thông báo mời thầu lúc 13 giờ 53 phút ngày 13/2/2026, đóng thầu ngày 3/3/2026. Đến ngày 5/3/2026, chủ đầu tư ban hành quyết định phê duyệt Công ty TNHH In ấn và Quảng cáo Mai Gia trúng thầu với giá trị 1.230.962.700 đồng.

Tuy nhiên, trước thời điểm đóng thầu, cụ thể ngày 2/3/2026, phóng viên đã ghi nhận nhiều hạng mục quy mô lớn đã được lắp dựng hoàn chỉnh trên thực tế. Các hạng mục này trùng khớp với danh mục trong hồ sơ mời thầu, bao gồm: cụm mô hình tại cổng UBND quận cũ; cụm mô hình tại cổng chính Công viên Võ Thị Sáu; pano khổ lớn tại khu vực 255 Cầu Mai Động; các pano tam giác tại các nút giao Tạ Quang Bửu – Lê Thanh Nghị, Trần Đại Nghĩa – Đại Cồ Việt và khu vực Cầu Lạc Trung – Kim Ngưu. Ngoài ra, hệ thống phướn lớn hai bên Trung tâm Văn hóa – Thông tin và Thể thao Bạch Mai cũng đã được treo trang trí.

Trao đổi với phóng viên, bà Nguyễn Thị Hồng Oanh Giám đốc Trung tâm Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao phường Bạch Mai cho biết: "Các hạng mục phóng viên ghi nhận là các sản phẩm do các đơn vị thực hiện theo chương trình xã hội hóa, thực hiện để quảng bá sản phẩm của đơn vị đó". Còn do đơn bị nào thực hiện thì bà Oanh cho biết không nhớ được.

Vậy, vì sao các hạng mục đã được thực hiện xã hội hóa vẫn tiếp tục đưa vào quy trình đấu thầu gây lãng phí và làm phát sinh thêm gánh nặng cho ngân sách nhà nước?

Nguy cơ “hợp thức hóa” quy trình đấu thầu?

Quy trình đấu thầu qua mạng được thiết kế nhằm nâng cao tính cạnh tranh, tiết kiệm ngân sách và phòng ngừa thất thoát nguồn ngân sách nhà nước. Theo quy định của Luật Đấu thầu 2023, việc lựa chọn nhà thầu phải đảm bảo cạnh tranh, công bằng, minh bạch và sử dụng hiệu quả tiền ngân sách nhà nước – tức tiền thuế của người dân.

Việc các hạng mục công trình có dấu hiệu thi công hoàn thiện ngay trong lúc quy trình lựa chọn nhà thầu vẫn đang diễn ra trên giấy tờ không chỉ làm dư luận bức xúc mà còn có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng các quy định về Luật Đấu thầu, biến quá trình đấu thầu qua mạng trở thành hình thức "hợp thức hóa" hồ sơ cho những đơn vị đã được "trải thảm đỏ" từ trước.