Cân bằng cán cân thương mại và hỗ trợ thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số

Hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với diễn biến thương mại toàn cầu 

Biến động địa chính trị, xu hướng bảo hộ thương mại, yêu cầu khắt khe về môi trường, chuyển đổi xanh, truy xuất nguồn gốc và chính sách thuế quan mới từ nhiều thị trường lớn đang tạo sức ép ngày càng lớn đối với xuất khẩu Việt Nam. Trước bối cảnh đó, ngày 7/7 tại Hà Nội, Bộ Công Thương (Cục Xúc tiến Thương mại) tổ chức hội nghị giao ban Xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý II/2026 nhằm đánh giá tình hình, nhận diện cơ hội, đề xuất giải pháp thúc đẩy xuất khẩu trong những tháng cuối năm.

Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) chủ trì hội nghị

Phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại nhấn mạnh, điểm mới của hội nghị năm nay là sự tham gia của hơn 200 doanh nghiệp theo cả hình thức trực tiếp và trực tuyến, cùng đông đảo đại diện Hiệp hội ngành hàng, các Sở Công Thương, phòng kinh tế địa phương và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài. Điều đó cho thấy, vai trò ngày càng quan trọng của cơ chế giao ban trong việc kết nối thông tin thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với diễn biến thương mại toàn cầu và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Theo ông Vũ Bá Phú, 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu của Việt Nam tăng 21%, song nhập khẩu tăng tới 33,4% so với cùng kỳ năm trước, khiến cả nước nhập siêu 16,65 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm trước vẫn duy trì xuất siêu. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải nâng cao hiệu quả điều hành xuất nhập khẩu, phát triển thị trường mới và quản trị nhập siêu hiệu quả hơn trong giai đoạn tới.

Ông Phú cho biết, hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục giữ vai trò lực lượng tuyến đầu trong phát triển thị trường, trực tiếp kết nối doanh nghiệp với đối tác quốc tế, đồng thời phối hợp triển khai hàng trăm chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ, triển lãm, giao thương và kết nối doanh nghiệp trong thời gian qua.

Theo ông Vũ Bá Phú, các Thương vụ không nên chỉ dừng lại ở việc đánh giá kết quả đã đạt được mà cần tập trung phân tích cơ hội, thách thức tại từng thị trường, nhận diện các dư địa tăng trưởng mới, kịp thời cung cấp thông tin để Bộ Công Thương tham mưu các giải pháp điều hành xuất khẩu và kiểm soát nhập siêu phù hợp với diễn biến thực tế của thương mại quốc tế. Đây cũng là định hướng xuyên suốt của Hội nghị khi chuyển mạnh từ tổng kết kết quả sang giải quyết các vấn đề phát sinh và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Từ góc nhìn doanh nghiệp logistics, ông Trần Chí Dũng, Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) cho rằng, chuyển đổi số đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của chuỗi cung ứng. Hiệp hội hiện quy tụ hơn 10 doanh nghiệp công nghệ với gần 500 kỹ sư phát triển các giải pháp số phục vụ logistics, tập trung tối ưu toàn bộ chuỗi cung ứng từ vùng nguyên liệu, vận tải xuyên biên giới đến các tuyến logistics quốc tế.

Theo ông Dũng, trong bối cảnh các tuyến vận tải toàn cầu liên tục thay đổi bởi xung đột địa chính trị, dữ liệu phải trở thành nền tảng để doanh nghiệp đưa ra quyết định nhanh và chính xác. Vì vậy, VLA kiến nghị xây dựng một cổng thông tin chung kết nối Cục Xúc tiến Thương mại, hệ thống Thương vụ ở nước ngoài và các hiệp hội ngành hàng nhằm chia sẻ cảnh báo, dự báo thị trường và thông tin logistics theo thời gian thực, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước những biến động khó lường của thương mại toàn cầu.

Nâng cao hiệu quả tìm kiếm đối tác, giảm chi phí giao dịch và mở rộng cơ hội xuất khẩu

Nếu logistics được xem là “mạch máu” của hoạt động xuất nhập khẩu thì thương mại điện tử và công nghiệp hỗ trợ đang trở thành những động lực mới giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận nhanh hơn với chuỗi cung ứng toàn cầu. Tại Hội nghị, nhiều hiệp hội ngành hàng cho rằng, trước những biến động khó lường của thị trường quốc tế, xúc tiến thương mại không thể chỉ dừng ở các hội chợ, triển lãm truyền thống mà cần chuyển mạnh sang mô hình kết nối thường xuyên trên nền tảng số, khai thác dữ liệu thị trường và ứng dụng trí tuệ nhân tạo để nâng cao hiệu quả tìm kiếm đối tác, giảm chi phí giao dịch và mở rộng cơ hội xuất khẩu.

Toàn cảnh hội nghị

Đại diện Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), ông Bùi Trung Kiên, Phó Chủ tịch Hiệp hội cho rằng, thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở ra dư địa rất lớn cho doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội này cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các cơ quan quản lý, hệ thống Thương vụ và các hiệp hội trong việc tổ chức các chương trình xúc tiến thương mại chuyên ngành, chia sẻ dữ liệu thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các nền tảng bán hàng toàn cầu.

Theo ông Kiên, dự kiến cuối tháng 9/2026, VECOM sẽ phối hợp tổ chức “Diễn đàn Thương mại điện tử xuyên biên giới”, công bố “Cẩm nang xuất khẩu trực tuyến”, đồng thời đề xuất phát động Chương trình “Go Global” nhằm đưa nhiều hơn nữa sản phẩm Việt Nam lên các sàn thương mại điện tử quốc tế. Những sáng kiến này không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí mở rộng thị trường mà còn tạo thêm kênh xuất khẩu bền vững trong bối cảnh thương mại toàn cầu thay đổi nhanh chóng.

Một kiến nghị đáng chú ý khác được ông Bùi Trung Kiên đưa ra là tăng cường cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài với cộng đồng doanh nghiệp. Theo ông Kiên, thông tin về xu hướng tiêu dùng, ngành hàng tiềm năng, mã hàng bán chạy hay những thay đổi trong chính sách nhập khẩu nếu được cập nhật thường xuyên sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng chiến lược tiếp cận thị trường hiệu quả hơn. Cùng với đó, việc mở rộng các chương trình đào tạo kỹ năng xuất khẩu trực tuyến cho doanh nghiệp địa phương sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền, đưa thương mại điện tử trở thành công cụ hỗ trợ thiết thực cho mục tiêu phát triển xuất khẩu.

Ở góc độ công nghiệp hỗ trợ, ông Phạm Hải Phong, Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) cho rằng, phương thức xúc tiến thương mại đang chuyển dịch mạnh từ các hoạt động đơn lẻ sang kết nối liên tục trên nền tảng số. Theo ông Phong, VASI đang xây dựng nền tảng kết nối người mua và nhà cung ứng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tích hợp video, công nghệ 3D và các phiên kết nối trực tuyến nhằm giúp đối tác quốc tế đánh giá năng lực doanh nghiệp Việt Nam từ xa, rút ngắn thời gian tìm kiếm nhà cung ứng và nâng cao hiệu quả giao thương. Hiệp hội cũng sẽ phối hợp tổ chức các triển lãm chuyên ngành quy mô lớn, chủ động mời các nhà mua hàng từ Hoa Kỳ, châu Âu và Nhật Bản đến Việt Nam thay vì chỉ tham gia các hội chợ ở nước ngoài như trước đây.

Có thể thấy, từ những phân tích của cơ quan quản lý đến các đề xuất của hiệp hội và doanh nghiệp đều cùng hướng tới một mục tiêu chung là xây dựng hệ sinh thái xúc tiến thương mại hiện đại, lấy dữ liệu, chuyển đổi số và kết nối thị trường làm nền tảng. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động, việc phát huy vai trò của hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, tăng cường phối hợp với các hiệp hội ngành hàng, đẩy mạnh xúc tiến thương mại số và chủ động khai thác các dư địa thị trường mới sẽ là giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Đây cũng là cơ sở để thúc đẩy xuất khẩu phát triển bền vững, góp phần cân bằng cán cân thương mại và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số theo định hướng của Chính phủ.