Áp lực tín dụng và tỷ giá có thể đẩy lãi suất tiền gửi tăng trong năm 2026

Trong Báo cáo Chiến lược đầu tư 2026, VinaCapital cho biết lãi suất tiền gửi năm 2025 đã tăng khoảng 100 điểm cơ bản. Sang năm 2026, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng được dự báo có thể tăng thêm 50–100 điểm cơ bản, tiệm cận vùng 7%.

Theo VinaCapital, nguyên nhân cốt lõi đến từ sự mất cân đối giữa tín dụng và huy động vốn. Năm 2025, tăng trưởng tín dụng ước đạt khoảng 19%, trong khi tăng trưởng tiền gửi chỉ vào khoảng 15%. Khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động, các ngân hàng buộc phải nâng chi phí vốn để thu hút thêm tiền gửi, đặc biệt ở các kỳ hạn dài, nhằm đảm bảo thanh khoản và duy trì khả năng mở rộng cho vay.

VinaCapital ước tính chênh lệch giữa dư nợ tín dụng và huy động vốn của hệ thống vào khoảng 40 tỷ USD, phản ánh mức thiếu hụt vốn tương đối lớn cần được bù đắp. Áp lực này thể hiện rõ qua tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR) tại thị trường 1 – khu vực tiền gửi của dân cư và doanh nghiệp – khi chỉ tiêu này đã tăng thêm khoảng 5 điểm phần trăm trong năm 2025, lên xấp xỉ 110%.

Khi LDR duy trì ở mức cao, các ngân hàng không chỉ cần thêm vốn mà còn cần nguồn vốn có kỳ hạn dài và ổn định hơn. Điều này khiến cạnh tranh lãi suất huy động, đặc biệt ở các kỳ hạn từ 12 tháng trở lên, có xu hướng gia tăng.

Báo cáo cũng đặt diễn biến huy động vốn trong bối cảnh dòng tiền cạnh tranh gay gắt với các kênh đầu tư khác. Năm 2025, VN-Index tăng hơn 40%, giá vàng tăng trên 70% vào cuối năm, trong khi Bitcoin tăng khoảng 35%. Mức sinh lời hấp dẫn từ các tài sản này khiến dòng tiền của nhà đầu tư và hộ gia đình dịch chuyển bớt khỏi kênh tiết kiệm ngân hàng, buộc lãi suất tiền gửi phải điều chỉnh tăng để giữ chân người gửi tiền.

Tác động của mặt bằng lãi suất cao hơn không đồng đều giữa các ngân hàng. VinaCapital lưu ý tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) của hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện khá thấp, chỉ khoảng 20–25%. CASA thấp khiến chi phí vốn bình quân nhạy cảm hơn với biến động lãi suất tiền gửi có kỳ hạn, qua đó hạn chế khả năng mở rộng biên lãi ròng (NIM), ngay cả khi lãi suất cho vay được điều chỉnh tăng.

Ở phía tín dụng, các ngân hàng thương mại nhà nước – nắm giữ khoảng một nửa tổng dư nợ toàn hệ thống – nhiều khả năng sẽ hạn chế tăng mạnh lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng GDP. Khi lãi suất đầu ra không tăng tương ứng với chi phí vốn, áp lực huy động vẫn kéo dài và biên lợi nhuận có nguy cơ thu hẹp, đặc biệt tại các ngân hàng có CASA thấp.

Bên cạnh yếu tố thanh khoản, VinaCapital nhấn mạnh ràng buộc về ổn định tỷ giá. Ngân hàng Nhà nước đặt mục tiêu kiểm soát mức mất giá của USD/VND quanh 3% mỗi năm. Trong bối cảnh dự trữ ngoại hối hiện dưới mức ba tháng nhập khẩu, mặt bằng lãi suất cao hơn được xem là công cụ hỗ trợ giảm áp lực tỷ giá. Nếu lãi suất VND duy trì quá thấp, kỳ vọng mất giá của đồng nội tệ có thể gia tăng, kéo theo rủi ro dịch chuyển sang nắm giữ ngoại tệ.

VinaCapital cũng chỉ ra các động thái điều hành thận trọng của Ngân hàng Nhà nước vào cuối năm 2025, như nâng lãi suất OMO thêm 50 điểm cơ bản lên 4,5% và kiểm soát chặt lượng tiền bơm ra thị trường. Khi lãi suất ngắn hạn trên thị trường liên ngân hàng neo ở mức cao hơn, áp lực lan tỏa sang lãi suất huy động, đặc biệt ở kỳ hạn dài, là điều khó tránh khỏi.

Dù vậy, VinaCapital không kỳ vọng các đợt tăng lãi suất đột biến. Báo cáo cho rằng Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước vẫn còn dư địa điều tiết, thông qua nguồn ngân quỹ nhà nước khoảng 30 tỷ USD đang gửi tại Ngân hàng Nhà nước, cũng như khả năng mở rộng bảng cân đối – hiện tương đương khoảng 25% GDP, thấp hơn mức trung bình của nhiều nền kinh tế mới nổi trong khu vực.

Về triển vọng năm 2026, VinaCapital ghi nhận kỳ vọng tăng trưởng tín dụng khoảng 20% từ thị trường, trong khi hạn mức ban đầu của Ngân hàng Nhà nước là khoảng 15% và có thể được nới thêm nếu điều kiện vĩ mô thuận lợi. Khi tín dụng tiến sát trần, nhu cầu vốn gia tăng theo từng giai đoạn sẽ tiếp tục tạo ra các đợt cạnh tranh huy động mới.

Theo VinaCapital, lãi suất tiền gửi nhiều khả năng sẽ dừng quanh vùng 7–8%. Khi tiến sát ngưỡng này, dòng tiền có xu hướng quay lại kênh tiết kiệm từ các tài sản rủi ro, qua đó giúp cải thiện huy động và tạo lực hãm tự nhiên đối với đà tăng tiếp theo của lãi suất

Huyền Huyền

Theo Thị trường tài chính